Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Φωτογραφία του χρήστη Krishnamurti Library of Athens.

Ερώτηση: Γιατί δεν μπορούμε να κρατήσουμε την προσοχή μας συγκεντρωμένη για περισσότερο από ένα δυο λεπτά;

Κρισναμούρτι: Πρώτα απ’ όλα, γιατί θέλετε να κρατάει κάτι όλη την ώρα; Θέλετε να κρατάει η ευχαρίστηση, η ικανοποίηση, όλη την ώρα· θέλετε κάποιες σχέσεις να διαρκούν, να κρατάνε, να συντηρούνται. Γιατί υπάρχει αυτή η επιθυμία για διάρκεια; Καταλαβαίνετε την ερώτησή μου; Γιατί θέλετε να κρατάει η προσοχή σας; Γιατί; Επειδή σας έχει πει κάποιος ότι η προσοχή είναι πολύ σημαντική; Ή επειδή έχετε ανακαλύψει από μόνοι σας τη φύση της προσοχής; Τότε πρέπει να ερευνήσετε τι είναι απροσεξία. Καταλαβαίνετε;

Το σημαντικό δεν είναι η προσοχή, αλλά το τι είναι απροσεξία, έλλειψη προσοχής. Σημαντικό από την άποψη ποιο θα πρέπει να ερευνήσουμε. Η απροσεξία δεν είναι πιο σημαντική από την προσοχή; Συμφωνείτε; Επειδή αν κατανοήσω τι είναι η απροσεξία, τότε θα υπάρχει προσοχή. Τι είναι, λοιπόν, η έλλειψη προσοχής; Καθώς συζητάμε εδώ μαζί προσέχετε όλη την ώρα ή μόνο κατά διαστήματα; Σας παρακαλώ, απλώς παρατηρήστε το, παρατηρήστε το από μόνοι σας, εμβαθύνετε σ’ αυτό από μόνοι σας. Δίνετε πραγματικά την προσοχή σας στο τι λέγε ται τώρα ή το κάνετε μόνο για λίγα δευτερόλεπτα ή λίγα λεπτά και μετά ο νους σας τρέχει κάπου άλλου; Διαρκεί η προσοχή; Προφανώς όχι. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να καταλάβουμε γιατί υπάρχει έλλειψη προσοχής.

Υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η έλλειψη προσοχής, η απροσεξία; Καταλαβαίνετε την ερώτησή μου; Η απροσεξία είναι διάσπαση της προσοχής. Σωστά; Αυτό είναι που το ονομάζετε διάσπαση της προσοχής. Θέλω να σκεφτώ για κάτι και κάποια στιγμή η σκέψη πετιέται σε κάτι άλλο, και αυτό είναι που ονομάζω διάσπαση προσοχής. Η ίδια η σκέψη από μόνη της δεν είναι μια διάσπαση προσοχής; Αναρωτιέμαι αν το βλέπετε αυτό. Θέλω να συγκεντρωθώ σ’ ένα θέμα και μπορώ να το κάνω αυτό για λίγα λεπτά και μετά η σκέψη μου φεύγει και πάει σε κάτι άλλο· και η σκέψη για κάτι άλλο, αντί γι’ αυτό που υποτίθεται ότι σκεφτόμουν, ονομάζεται διάσπαση προσοχής. Αν, όμως, δεν το ονομάσω αυτό που γίνεται διάσπαση προσοχής και το παρακολουθήσω, τι θα γίνει; Καταλαβαίνετε;

Ας υποθέσουμε ότι είμαι συγκεντρωμένος στο διάβασμα ενός κεφαλαίου κάποιου βιβλίου και βλέπω ότι η σκέψη μου φεύγει σε κάτι άλλο. Τότε πάω να το ονομάσω αυτό «διάσπαση προσοχής», αλλά δεν το κάνω. Για μένα, προσωπικά, δεν υπάρχει διάσπαση προσοχής, γιατί ακολουθώ αυτό που εσείς ονομάζετε διάσπαση προσοχής και δεν λέω: «Πρέπει να διαβάσω αυτό το κεφάλαιο ή λίγες γραμμές ακόμα», αλλά προς όποια κατεύθυνση κι αν κινείται η σκέψη το παρακολουθώ, έτσι ώστε δεν υπάρχει αίσθηση διάσπασης προσοχής, που σημαίνει ότι δεν υπάρχει διαίρεση μέσα μου- υπάρχει παρατήρηση της προσοχής και της απροσεξίας, οπότε η απροσεξία είναι προσοχή. Αναρωτιέμαι αν το καταλαβαίνετε αυτό.

Δείτε τη διάσπαση της προσοχής που μας φέρνουν οι λέξεις. Η φράση «διάσπαση προσοχής» φέρνει μια πολύ διασπαστική διαδικασία, επειδή εκεί που θέλεις να συγκεντρωθείς σε κάτι, οπότε όταν η σκέψη κινείται μακριά απ’ αυτό σε κάτι άλλο, αυτό
το άλλο το ονομάζουμε διάσπαση της προσοχής. Αλλά η σκέψη κινείται διαρκώς· δεν είναι ποτέ στατική. Βρίσκεται πάντα σε δράση -είτε κοιμάστε είτε είστε ξύπνιοι είτε ονειροπολείτε είτε κάνετε το ένα ή το άλλο-, η σκέψη βρίσκεται πάντα σε δράση, σε κίνηση. Και η σκέψη είναι μια υλική διαδικασία. Επειδή η σκέψη βασίζεται στη μνήμη, στην εμπειρία και στη γνώση· αυτά είναι απο- θηκευμένα στον εγκέφαλο, που περιλαμβάνει εκατομμύρια κύτταρα κι αυτά φυλάνε μνήμες. Αυτό είναι ένα επιστημονικό γεγονός. Τα κύτταρα βρίσκονται διαρκώς σε κίνηση. Αρχίζει, λοιπόν, να ανακαλύπτει κανείς ότι ο εγκέφαλος έχει τους δικούς του ρυθμούς, που δεν είναι οι ρυθμοί της σκέψης. Αναρωτιέμαι αν παρακολουθείτε.

Και τώρα σας ρωτάω αν είναι δυνατόν να παρατηρώ, να παρατηρώ απολύτως και όλη την ώρα. Στην πραγματικότητα, αυτή είναι μια άλλη μορφή της ερώτησης «μπορώ να κρατάω την προσοχή μου όλη την ώρα;». Η προσοχή είναι κάτι που έρχεται με προσπάθεια; Κι αν έρχεται με προσπάθεια, τότε είναι αυτό προσοχή; Δηλαδή, όταν είναι αποτέλεσμα εξάσκησης; Που σημαίνει ότι τη μια μέρα μετά την άλλη παρακολουθείς το σώμα σου, τις κινήσεις σου και όλο αυτό το παιχνίδι που παίζετε και στο τέλος λέτε: «Ναι, έμαθα να προσέχω». Είναι η προσοχή αποτέλεσμα συσσώρευσης μνήμης; Καταλαβαίνετε την ερώτησή μου;
Είναι η προσοχή αποτέλεσμα εξάσκησης με διάφορες μορφές ψυχολογικής εκγύμνασης; Μήπως υπάρχει μόνο προσοχή και όχι απροσεξία; Αν κατανοήσεις την απροσεξία, τότε υπάρχει προσοχή.

Κρισναμούρτι, «Δράση σημαίνει ΤΩΡΑ», μετ. Ν.Πιλάβιος, εκδ.Καστανιώτη

Σκίτσα πολιτικά καταπληκτικές Εικόνες Paul Kuczynski

Από το ιστολόγιο του Νίκου Πιλάβιου

Ο Ε. ήρθε για να ρωτήσει πώς θα ξεπεράσει το θυμό του, καθώς ήταν πυρ και μανία με τον συνεταίρο του, που τον εξερέθιζε ο τρόπος του και η συμπεριφορά του.
Ύστερα από αρκετή συζήτηση, του επεσήμανα ότι έβγαζε αυτόν τον θυμό επειδή ήθελε να κάνει τον συνέταιρό του να προσαρμοστεί στο μοντέλο συμπεριφοράς που είχε ο ίδιος και που το είχε θρέψει μέσα του μία αδιαλλαξία· και η αδιαλλαξία είναι απερισκεψία. Αν εγκατέλειπε αυτόν τον συνέταιρό του και έβρισκε άλλον, θα εμφανιζόταν το ίδιο πρόβλημα, γιατί αυτός ο ίδιος ήταν το πρόβλημα και όχι ο συνέταιρός του. Ο επισκέπτης έπρεπε να κατανοήσει την κατάσταση και όχι απλώς να την αλλάξει. Εάν εξαρτιόταν από το περιβάλλον του για να ελευθερωθεί από τον θυμό, τότε θα ήταν σκλάβος του για πάντα. Όπως και εάν εξαρτιόταν από το περιβάλλον του, τότε δεν θα έβαζε ποτέ το μυαλό του να δουλέψει. Είναι σαν εκείνους που αναζητάνε αδιάκοπη αλλαγή στις σχέσεις τους — όντας απογοητευμένοι ή κουρασμένοι, αναζητούνε φιλία ή αγάπη κάθε τόσο σε ένα άλλο πρόσωπο. Επειδή δεν έχουν πλήρη κατανόηση των σχέσεων, η εξωτερική αλλαγή στο περιβάλλον απλώς θα δημιουργήσει ξανά τις ίδιες συγκρούσεις, απογοητεύσεις και κορεσμό σε διαφορετικές μορφές.
Έτσι ο Ε. πρέπει να αποκτήσει επίγνωση της δικής του απερισκεψίας και της αιτίας της.

Από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο κόσμoς μέσα μας» που θα κυκλοφορήσει τον Απρίλιο.

Φωτογραφία του χρήστη Krishnamurti - France.

Οι δύο επισκέπτες που είχαν έρθει εξήγησαν σύντομα ότι ήταν Χριστιανοί και γι’ αυτό ήθελαν να φέρουν ειρήνη στον κόσμο.
«Εάν μου επιτρέπετε, θα παρατηρήσω ότι αυτές ακριβώς οι ταμπέλλες – Χριστιανοί, Βουδιστές, Ινδουιστές, Μουσουλμάνοι και λοιπά – δεν είναι που χωρίζουν τους ανθρώπους; Όπως οι εθνικιστικοί και οι οικονομικοί διαχωρισμοί διαιρούν τους ανθρώπους, έτσι και οι θρησκείες με τους συμβολισμούς τους, τις τελετουργίες τους και τις ψαλμωδίες των ιερέων τους, χωρίζουν τους ανθρώπους. Οι πίστεις και τα δόγματα, οι δοξασίες και η τυπολατρία, χτίζουν αξεπέραστα φράγματα. Γι’ αυτές έχουν γίνει -και γίνονται ακόμα- μάταιες διαμάχες. Αυτές είναι που δημιουργούν αδιαλλαξία και ανταγωνισμό· αυτές είναι που καταστρέφουν τον νου και την καρδιά. Το πνεύμα της αδιαλλαξίας, της αποκλειστικότητας και των προνομίων είναι εκείνο που καταστρέφει την ενότητα των ανθρώπων, την καλή θέληση και την αγάπη.
Θρησκεία είναι ο δρόμος της αγάπης στη ζωή κι όχι η πίστη σε κάτι· είναι η δράση χωρίς το «εγώ» με τα κρυφά κίνητρά του και όχι οι τελετουργίες σε ναούς· θρησκεία είναι η αναζήτηση εκείνου που είναι το ύψιστο χωρίς δόγματα που παραπλανούν.
Όταν δηλώνει κανείς ότι είναι Χριστιανός ή Ινδουιστής και λοιπά, Αμερικάνος, Ινδός ή Άγγλος, σ’ αυτό υπάρχει κάποια περηφάνια και αίσθηση δύναμης, πράγματα που αναπόφευκτα δημιουργούν φράχτες ανάμεσα στους ανθρώπους. Κι όταν λένε ότι είναι Ινδουιστές ή Χριστιανοί και λοιπά, έχουν επίγνωση όλων όσων συνεπάγεται αυτό; Δεν έχουν επίγνωση της ασημαντότητας της ταμπέλλας και του μεγαλείου της πραγματικότητας; Όσο περισσότερο ενδιαφέρονται για το ασήμαντο, τόσο το λιγότερο δεν παύει να υπάρχει το πραγματικό;
Η αγάπη, η συμπόνια, η καλή θέληση, δεν χρειάζονται ταμπέλλες και είναι αυτές που θα φέρουν ειρήνη στον κόσμο. Ούτε οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ούτε η κυριαρχία ενός ή δύο ανθρώπων, ούτε η τεχνολογική πρόοδος μπορούν να φέρουν ειρήνη. Αντιθέτως, χωρίς αλλαγή της καρδιάς, αυτά μπορούν να φέρουν μόνο μεγαλύτερες και πιο ολέθριες καταστροφές.
Για να «φέρεις ειρήνη στον κόσμο», όπως είπατε, πρέπει να αρχίσεις με τον εαυτό σου, γιατί  εσύ είσαι ο κόσμος. Αυτό που είσαι εσύ, είναι κι ο κόσμος. Αν είσαι άπληστος, ανταγωνιστικός, αναζητάς προνόμια και κέρδη, είσαι προσκολλημένος στην μία ή στην άλλη ταμπέλλα, αν είσαι ζηλόφθονος και εμπαθής, τότε θα υπάρχει ένας κόσμος γεμάτος μίσος και πολέμους, ένας κόσμος αυξανόμενου χάους και τυραννίας, σκληρότητας και φόβου. Εσύ έχεις δημιουργήσει τα προβλήματα που υπάρχουν στον κόσμο και είσαι το μόνο πρόσωπο που μπορεί να τα λύσει. Μην το αφήνεις στους ειδικούς, στους πολιτικούς, στους ηγέτες, επειδή ό,τι είσαι εσύ είναι κι ο κόσμος».

Από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κόσμος Μέσα μας», που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα.

Φωτογραφία του χρήστη Krishnamurti - France.

Η συνείδηση κάθε ανθρώπου είναι η συνείδηση όλης της ανθρωπότητας. Είναι ένα απέραντο ποτάμι, που δεν έχει αρχή, που πάντα συνεχίζει να κυλάει, εσύ και εγώ και ο άλλος, είμαστε μέρος του.  Και εγώ και ο άλλος πεθαίνουμε. Τι γίνονται όλες οι επιθυμίες  μου, τι γίνονται όλοι οι φόβοι μου, οι ανησυχίες μου, οι προσδοκίες μου, οι φιλοδοξίες μου, το τεράστιο φορτίο θλίψης που κουβαλούσα για χρόνια, τι γίνονται όλα αυτά όταν το σώμα πεθάνει;  Ανακατεύονται με το ποτάμι της ανθρωπότητας και μένουν σ’ αυτό. Είναι μέρος αυτού του ποταμού. Δεν ήταν ποτέ δικά σου. Δεν είναι δικά μου, είναι μέρος αυτού του ποταμού, που εκδηλώθηκε με την μορφή του Χ, του Ψ και λοιπά. Αυτό το ποτάμι είναι φτιαγμένο από: επιθυμία, φόβο, απελπισία, μοναξιά, όπως και από τα αντίθετά τους. Αυτά είναι το ποτάμι. Και είμαστε μέρος αυτού του ποταμού. Κι όταν το σώμα πεθάνει, οι επιθυμίες, οι φόβοι, οι τραγωδίες και οι δυστυχίες – και τα αντίθετά τους – συνεχίζονται.  Εγώ πεθαίνω, αλλά το ποτάμι συνεχίζει. Το ποτάμι που είναι επιθυμία. Γιατί αυτό είναι το ποτάμι. Και το ποτάμι εκδηλώνεται με μια μορφή, ένα όνομα… Από τη στιγμή, όμως,  που μια εκδήλωση του ποταμού εγκαταλείπει το ποτάμι, γι’ αυτήν υπάρχει πλήρης ελευθερία από το ποτάμι. Το ποτάμι εκδηλώνεται μέσα από τον Χ και αν ο Χ χρησιμοποιώντας με αυτή την «εκδήλωση», δεν ελευθερώσει εντελώς τον εαυτό από το ποτάμι, ξαναγυρίζει σ’ αυτό. Αυτό το ονομάζουν «μετενσάρκωση». Όλοι θέλουν να συνεχίζουν να υπάρχουν.

Η σκέψη όλων των ανθρώπινων όντων υπάρχει και κυλάει σαν ένα μεγάλο ποτάμι, και σ’ αυτό το ποτάμι παραμένουν οι σκέψεις σου για τον εαυτό σου, κι όταν φύγεις. Όταν ακολουθείτε κάποια οργάνωση, κάποια ομάδα κι αυτό το περιβάλλον σας επιβάλλει να είστε κάτι, εσείς μεταμφιέζεστε σαν να είστε έξω από το ποτάμι, αλλά βρίσκεστε ακόμα εκεί· στην καθημερινή σας ζωή είστε ακόμα εκεί, γιατί εξακολουθείτε να κυνηγάτε τα ίδια πράγματα που κυνηγάει κάθε άνθρωπος, υπάρχει μια συνεχής έγνοια για τον εαυτό σας μέσα στο ποτάμι, στο οποίο όλοι οι άνθρωποι είναι παγιδευμένοι. Όταν πεθαίνεις, οι σκέψεις του «εγώ» σου συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα σ’ αυτό το ποτάμι όπως συνεχίζουν και τώρα – ως Χριστιανός, Βουδιστής, ως ό,τι σε ευχαριστεί, ως πλεονέκτης, ως φθονερός, ως φιλόδοξος, ως φοβισμένος, ως κυνηγός της ευχαρίστησης – αυτό είναι το ανθρώπινο ποτάμι μέσα στο οποίο βρίσκεσαι παγιδευμένος. Αν δεν βγείτε έξω απ’ αυτό τώρα, προφανώς θα συνεχίσετε να υπάρχετε, να «μπαινοβγαίνετε» σ’ αυτό το ποτάμι.

Κρισναμούρτι, “Εγώ χωρίς ΕΓΩ”, μετ.Αν.Ανδρεοπούλου-Ν.Πιλάβιος,εκδ.Καστανιώτη

Από το ιστολόγιο του Νίκου Πιλάβιου

Ο  Λ.  είπε ότι ήθελε να συζητήσει κάποιες πλευρές της δυαδικότητας. Ξεκίνησε λέγοντας ότι, «χωρίς δυαδικότητα δεν υπάρχει ζωή. Σ’ αυτήν βρίσκεται η ζωή· η αδιάκοπη πάλη των αντιθέτων είναι η φύση ακριβώς της ζωής ─ των πολιτικών, κοινωνικών και προσωπικών σχέσεων. Μέσα σ’ αυτήν ακριβώς την πάλη, υπάρχει δημιουργικότητα κι όχι έξω απ’ αυτήν. Η θέση και η αντίθεση θα υπάρχουν πάντα και από τη σύγκρουσή τους θα γεννιέται ένα αποτέλεσμα, το οποίο θα έχει τις δικές του αντιθέσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο υπάρχει αδιάκοπη πρόοδος: η φεουδαρχία έφερε τον καπιταλισμό και ο καπιταλισμός έφερε τον κομμουνισμό. Δεν υπάρχει πισωδρόμισμα, γιατί στη σύγκρουση της δυαδικότητας υπάρχει πάντα μια προς τα μπρος επαναστατική κίνηση».

«Ανάμεσα στα αντίθετα υπάρχουν προστριβές, πάλη, αλλά σ’ αυτή τη σύγκρουση υπάρχει δημιουργικότητα;» ρώτησα τον επισκέπτη. «Η δημιουργικότητα είναι αποτέλεσμα δυαδικότητας ή είναι κάτι πέρα από κάθε σύγκρουση; Σύγκρουση υπάρχει σε κάθε σχέση και το τέλος της σύγκρουσης είναι θάνατος ή η αρχή ενός άλλου τρόπου ζωής, μιας άλλης κατάστασης ύπαρξης; Με την κατανόηση της σύγκρουσης θα συνειδητοποιήσουμε τη σημασία της δυαδικότητας· η δυαδικότητα έχει νόημα σε σχέση με τη σύγκρουση. Η ζωή είναι για να τη ζεις στον ατέλειωτο διάδρομο της δυαδικότητας; Υπάρχει κίνηση προς τα μπρος μέσα στη δυαδικότητα; Μέσα στα δεσμά της δυαδικότητας, μπορεί να υπάρξει βαθιά επανάσταση; Έξω από θεωρίες, ας συζητήσουμε γι’ αυτήν πιο άμεσα. Στην πραγματική στιγμή μιας σύγκρουσης, έχουμε επίγνωση δημιουργικότητας; Όταν ο θόρυβος της πάλης σταματήσει, όταν δεν είμαστε πια σε δίλημμα ανάμεσα σε αντίθετα, όταν είμαστε σε ειρήνη με τον εαυτό μας, όταν ο εαυτός είναι σε αναζήτηση, τότε υπάρχει δημιουργικότητα. Στους περισσότερους από μας η σύγκρουση παίρνει τη θέση της δημιουργικότητας, κι έτσι η σύγκρουση γίνεται η ουσιαστική έκφραση της ζωής».

«Η ζωή είναι συγκρούσεις», ισχυρίστηκε ο επισκέπτης.

«Η ζωή είναι πόνος, αλλά δεν θα πρέπει να πάμε πέρα απ’ αυτόν; Εάν η ζωή είναι μια ατέλειωτη σύγκρουση δυαδικότητας, τότε δεν υπάρχει τέλος στον πόνο, τότε δεν υπάρχει επαναστατική κίνηση προς τα εμπρός, αλλά μόνο διαφορετικές μορφές πόνου. Έτσι κάθε μεταρρύθμιση μέσα στη δυαδικότητα εκφυλίζεται και δημιουργική επανάσταση υπάρχει μόνο εκτός δυαδικότητας. Η κοινωνία είναι η έκφρασή μας και αν η σκέψη μας και τα συναισθήματά μας είναι περιορισμένα στα πλαίσια θέσης και αντίθεσης, τότε θα υπάρχει διαίρεση και σύγχυση σε κάθε σχέση».

«Είναι δυνατόν η σκέψη να πάει πέρα από τη σκέψη;» ρώτησε ο επισκέπτης. «Εάν δεν μπορεί να βιωθεί αυτό, τότε δεν είναι πραγματικό, τότε γίνεται το άγνωστο, πράγμα που είναι απλή πρόληψη».

«Εάν δεν υπάρχουν εμπειρίες χωρίς ψευδαισθήσεις, τότε η ζωή δεν έχει νόημα. Μπορεί η σκέψη να ελευθερωθεί από τη δυαδικότητα μόνο με την κατανόηση εκείνου που κάνει τη διαίρεση ─ εκείνου που θέλει να γίνει κάτι και την επιθυμία να γίνεις κάτι. Μπορεί, όταν ο σκεπτόμενος  και οι σκέψεις του βιωθούν σαν ένα. Όπως δεν μπορείς να χωρίσεις τη ζέστη από τη φωτιά, έτσι και ο σκεπτόμενος είναι αχώριστος από τις σκέψεις του. Εμείς έχουμε κάνει αυτό το διαχωρισμό και μόνο με την διαλογιζόμενη επίγνωση μπορεί να υπάρξει ενιαία εμπειρία ─ να έχεις επίγνωση της κάθε σκέψης και του κάθε συναισθήματος, να έχεις επίγνωση της αιτίας τους και του αποτελέσματός τους και της διπλής διαδικασίας τους, και τότε να βιώσεις τον σκεπτόμενο και τις σκέψεις του σαν ένα. Αυτό φέρνει μία αληθινή εσωτερική, δημιουργική επανάσταση. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει προσκόλληση, τότε είναι δυνατή μία απεριόριστη εσωτερική ευλυγισία».

Από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κόσμος Μέσα μας», που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα.

Αποτέλεσμα εικόνας για κρισναμουρτι

Από το ιστολόγιο του Νίκου Πιλάβιου

Η κυρία Γ. Α. είπε ότι βρισκόταν μέσα σε μια μεγάλη θλίψη, κι ότι είχε μπορέσει να περάσει τις πολλές δοκιμασίες της ζωής της με σχετική ευκολία, επειδή από την παιδική της ηλικία είχε ένα άσβηστο φως μέσα της· αλλά προχθές, αυτό το φως έσβησε ξαφνικά, κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί ποτέ πριν. Την είχαν πλημμυρίσει μια ξαφνική μοναξιά, κι ένα ανυπόφορο κενό, τόσο τρομακτικά που για μερικές ημέρες δεν ήξερε τι της γινόταν· είχε γίνει ανυπόφορο. Είπε ότι θα έπρεπε να είχε κάνει κάτι η ίδια, όπως να επέτρεψε στον εαυτό της να γίνει αρνητική, να άφησε να μπουν άσχημα πράγματα μέσα στο μυαλό της. Ίσως να παραήταν δραστήρια, να σπατάλησε τις δυνάμεις της, καθώς είχε πάρα πολλά να κάνει. Αλλά γιατί έπρεπε να την αφήσει το φως; Πώς θα μπορούσε να το φέρει πίσω;
Στην παιδική μας ηλικία και στην εφηβεία μας, έχουμε συχνά μαζί μας αυτήν την εκπληκτική φωτεινότητα, ένα τραγούδι μέσα στην καρδιά που μας ακολουθεί σε όλη μας τη ζωή που, όμως, σε κάποιους σβήνει γρήγορα. Έρχεται απρόσκλητο, κι απλώς είναι μαζί μας. Το θεωρούμε σαν κάτι αυτονόητο και ανυποψίαστοι ζούμε γύρω του. Αν δεν κάνουμε εσκεμμένα κάτι βίαιο και χαθούμε μέσα σε κάποια μεγάλη ανοησία, εκείνο συνεχίζει μαζί μας καλοκάγαθα χωρίς να ανακατεύεται, αλλά είναι πάντα εκεί. Όμως καθώς μεγαλώνουμε, μέσα στην ανία μας, μέσα στην αδυναμία κατανόησης που έχουμε, μέσα στον υλισμό μας, αρχίζουμε να είμαστε εξαρτημένοι από αυτό, γαντζωνόμαστε απ’ αυτό, το φυλάμε σαν θησαυρό κι αρχίζουμε να το χρησιμοποιούμε. Τότε, κάποια μέρα φεύγει έτσι όπως ήρθε, χωρίς να ζητήσει την άδειά μας. Μένουμε με ένα βασανιστικό κενό, με μια ανυπόφορη μοναξιά και κλαίμε γι’ αυτό που χάθηκε.
Τότε, ξυπνάει η μνήμη και ψάχνει τρόπους και μέσα για να ξαναζωντανέψει το φως. Κι αναρωτιέται εκείνος που έχασε το φως: «Γιατί χάθηκε»; «Τι έχω κάνει για να το χάσω»; «Τι πρέπει να κάνω για να το έχω πάλι»; «Υπάρχει καμιά ελπίδα»; Η σκέψη περιπλανιέται πίσω-μπρος, κάνοντας κύκλους μέσα στην απελπισία και στην ελπίδα, δοκιμάζοντας όλους τους τρόπους για να το επαναφέρει, όπως μια μάνα το νεκρό παιδί της. Το ίδιο δεν κάνει κι εκείνη για το φως μέσα της, κάνοντας ό,τι μπορεί για να το επαναφέρει, δίνοντας στον εαυτό της εξηγήσεις, δικαιολογίες, προσπαθώντας να βρει τις αιτίες της εξαφάνισής του; Αυτό το στροβίλισμα του μυαλού της την εμποδίζει να κατανοήσει την πραγματική κατάστασή της. Δεν μπορεί ποτέ να το επαναφέρει, γιατί δεν είναι κάτι που ανήκει στο μυαλό και όσο ευχάριστη κι εμψυχωτική κι αν ήταν η συνεχιζόμενη εμπειρία του, τώρα είχε τελειώσει. Αν δεν το σκέφτεται σαν «σκληρό», θα πρέπει, όσο παράξενο κι αν της φαίνεται, να νοιώσει ευγνωμοσύνη γιατί αυτό που έγινε είναι ένα ξύπνημα. Πριν, το είχε αποδεχτεί, ζούσε μαζί του και προχωρούσε με τις συνηθισμένες δοκιμασίες της ζωής. Τώρα, όμως, είχε ένα οδυνηρό ξύπνημα: το σοκ της βαθιάς μοναξιάς, του κενού, χωρίς να έχει τίποτα να στηριχτεί επάνω του. Θα έπρεπε να ευχαριστήσει τους ουρανούς γι’ αυτό. Μέσα σ’ αυτήν την εξαιρετικά ευάλωτη κατάσταση, όφειλε να βρίσκεται σε έντονη επαγρύπνηση, έτσι ώστε να μην χάνεται μέσα σε κάποια δευτερεύοντα θέματα, σε κάποιες δοξασίες, ερμηνείες, υποκατάστατα, επειδή η αναζήτηση παρηγοριάς θα καταστρέψει εντελώς την κατανόηση. Αυτή η αναζήτηση παρηγοριάς είναι υπερβολικά λεπτή, οι δρόμοι της είναι παραπλανητικοί, μουλωχτοί και δεν οδηγεί πουθενά αλλού εκτός από μαρασμό και θολότητα του νου. Εάν δεν αναζητήσει θολή παρηγοριά, τότε βρίσκεται πια στην αρχή μιας αληθινής εσωτερικής ανάστασής της. Απογυμνωμένη εντελώς από κάθε είδους στηρίγματα, μπορεί – αν θέλει – να αρχίσει να σκάβει βαθιά μέσα της, κατανοώντας τα εμπόδια, τα μπλοκαρίσματά της. Όσο περισσότερο θα αποκτά επίγνωση, τόσο μεγαλύτερη και πλατύτερη θα γίνεται η ικανότητά της να «σκάβει» μέσα της, να κατανοεί. Στην αυτογνωσία βρίσκεται η σοφία και το άφθαρτο.

Από το βιβλίο του Κρισναμούρτι, «Ο Κόσμος Μέσα μας», που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα.

Φωτογραφία του χρήστη Krishnamurti - France.
Κρισναμούρτι: Μπορεί ο νους να ησυχάσει; Δεν ξέρω τι πρόκειται να κάνετε όταν δείτε το πρόβλημα, όταν δείτε την αναγκαιότητα, την αλήθεια της σημασίας να έχει κανείς αυτό τον οξύ, λεπτό νου, που είναι απόλυτα ήσυχος. Πώς θα συμβεί κάτι τέτοιο; Αυτό είναι το πρόβλημα που υπάρχει στο διαλογισμό, γιατί μόνο ένας τέτοιος νους είναι θρησκευόμενος νους. Μόνο ένας τέτοιος νους βλέπει όλη τη ζωή ως μία ενότητα, ως μία ενοποιημένη κίνηση, αδιάσπαστη. Επομένως, ένας τέτοιος νους δρα συνολικά και όχι αποσπασματικά, γιατί δρα μέσ’ από πλήρη ακινησία.
Το θεμέλιο είναι μια ζωή ακέραιων σχέσεων, μια ζωή που έχει τάξη και επομένως αρετή, μια ζωή που εσωτερικά είναι εξαιρετικά απλή και επομένως είναι αυστηρή στο σύνολό της, με την αυστηρότητα της βαθιάς απλότητας, που σημαίνει ότι ο νους δεν βρίσκεται σε σύγκρουση. Όταν έχεις βάλει ετούτο το θεμέλιο εύκολα, χωρίς καμιά προσπάθεια — γιατί από τη στιγμή που μπαίνει προσπάθεια υπάρχει σύγκρουση — βλέπεις την αλήθεια αυτού του πράγματος. Επομένως, τη ριζική αλλαγή τη φέρνει το να αντιληφθείς απλώς «αυτό που συμβαίνει».
Μόνο ο ακίνητος νους είναι εκείνος που μπορεί να κατανοήσει ότι μέσα σ’ έναν ήσυχο νου υπάρχει μια κίνηση που είναι εντελώς διαφορετική, που ανήκει σε μία άλλη διάσταση, που είναι μιας διαφορετικής ποιότητας, που δεν μπορεί ποτέ να ειπωθεί με λόγια, γιατί δεν μπορεί να περιγράφει. Εκείνο που μπορεί να περιγράφει είναι ό,τι εμφανίζεται μέχρι αυτό εδώ το σημείο, το σημείο δηλαδή που έχεις βάλει το θεμέλιο και έχεις δει την αναγκαιότητα, την αλήθεια και την ομορφιά ενός ακίνητου νου.
Για τους περισσότερους από μας, η ομορφιά βρίσκεται σε κάτι’ σ’ ένα οικοδόμημα, σ’ ένα σύννεφο, στο σχήμα ενός δέντρου, σ’ ένα όμορφο πρόσωπο. Η ομορφιά, όμως, βρίσκεται «εκεί έξω», ή είναι ποιότητα ενός νου που δεν έχει καμιά εγωκεντρική δραστηριότητα; Γιατί, όπως και για τη χαρά, η κατανόηση της ομορφιάς είναι κάτι ουσιαστικό στο διαλογισμό. Ομορφιά είναι πραγματικά η ολοκληρωτική εγκατάλειψη του «εγώ» και τότε, τα μάτια που έχουν εγκαταλείψει το «εγώ» μπορούν να δουν τα δέντρα, όλη τους την ομορφιά και το κάλλος του σύννεφου- αυτό συμβαίνει όταν δεν υπάρχει το κέντρο του «εγώ». Μπορεί να συμβεί στον καθένα μας, έτσι δεν είναι; Τη στιγμή που βλέπεις ένα υπέροχο βουνό, όταν το αντικρίζεις ξαφνικά, εκεί μπροστά σου! Τα πάντα παραμερίζονται, εκτός από τη μεγαλοπρέπεια αυτού του βουνού. Αυτό το βουνό, αυτό το δέντρο, σε απορροφούν ολοκληρωτικά. Όλη η ιστορία είναι όπως γίνεται μ’ ένα παιδί κι ένα παιχνίδι: το παιχνίδι απορροφά το παιδί κι όταν το παιχνίδι σπάσει, το παιδί επιστρέφει πάλι σ’ οτιδήποτε έκανε, στις σκανταλιές του, στο κλάμα του… Το ίδιο γίνεται και μ’ εμάς: όταν δεις το βουνό ή ένα μοναχικό δέντρο πάνω στην κορφή του λόφου, σε απορροφά. Και θέλουμε κι εμείς ν’ απορροφηθούμε από κάτι, από μια ιδέα, από μια δουλειά, από κάποια υπόσχεση, από κάποια πίστη, ή θέλουμε ν’ απορροφηθούμε από κάποιον άλλον, πράγμα που είναι όπως το παιδί με το παιχνίδι του.
Ομορφιά λοιπόν σημαίνει ευαισθησία, ένα σώμα που είναι ευαίσθητο, που σημαίνει σωστή διατροφή, σωστό τρόπο ζωής, τρία πράγματα που τα έχετε, αν είσαστε στο σημείο που λέμε. (Ελπίζω ότι θα βρεθείτε ή ότι πηγαίνετε προς τα κει τώρα.) Τότε ο νους αναπόφευκτα και αβίαστα, ασυνείδητα, γίνεται ήσυχος. Δεν μπορείς να ησυχάσεις εσύ το νου σου, γιατί εσύ είσαι αυτός που φτιάχνει την αταξία, εσύ ο ίδιος είσαι διαταραγμένος, ανήσυχος, μπερδεμένος, οπότε πώς τότε μπορείς να κάνεις το νου σου να ησυχάσει; Αλλά όταν κατανοήσεις τι σημαίνει ηρεμία, όταν κατανοήσεις τι σημαίνει να είσαι μπερδεμένος, τι σημαίνει θλίψη και αν μπορεί ποτέ η θλίψη να τελειώσει και κατανοήσεις και την ευχαρίστηση, τότε μέσ’ απ’ αυτή την κατανόηση εμφανίζεται ένας εξαιρετικά ήσυχος νους’ δεν χρειάζεται να τον αναζητήσεις. Πρέπει να ξεκινήσεις από την αρχή και το πρώτο βήμα είναι το τελευταίο βήμα και αυτό είναι διαλογισμός.
ΑΚΡΟΑΤΗΣ: Στον παραλληλισμό σας του βουνού, των λόφων και του ωραίου ουρανού, κάνετε ένα λάθος γιατί το ανάλογο για τους ανθρώπους εδώ (Εννοεί την πόλη της Νέας Υόρκης όπου γίνεται η ομιλία) δεν είναι αυτό, είναι η βρώμα της πόλης.
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Σωστά, πάρτε αυτό που λέτε, το ανάλογο της βρώμας των δρόμων της Νέας Υόρκης, της αθλιότητας, της φτώχιας, των γκέτο, των πολέμων για τους οποίους ο καθένας μας έχει συμβάλει. Δεν μπορείτε να τα νιώσετε, γιατί έχετε ξεχωρίσει τον εαυτό σας, έχετε απομονωθεί κι έτσι, μην έχοντας σχέση με τους άλλους, είστε χαλασμένοι μέσα σας κι αυτό το χαλασμένο το αφήνετε ν’ απλωθεί σ’ όλο τον κόσμο. Να γιατί αυτό το χαλασμένο, αυτή η μόλυνση, αυτοί οι πόλεμοι, αυτό το μίσος δεν μπορούν να σταματήσουν από ένα πολιτικό ή θρησκευτικό σύστημα ή από κάποια οργάνωση. Εσείς πρέπει ν’ αλλάξετε. Δεν το βλέπετε αυτό; Πρέπει να σταματήσετε εντελώς να είσαστε αυτό που είσαστε. Όχι με την επιβολή της θέλησης. Ο διαλογισμός για τον οποίο συζητούσαμε είναι το άδειασμα του νου από τη θέληση, οπότε εμφανίζεται ένα εντελώς διαφορετικό είδος δράσης.
ΑΚΡΟΑΤΗΣ: Αν μπορεί κανείς να έχει το προνόμιο να έχει ολοκληρωτική επίγνωση, πώς θα μπορούσε να βοηθήσει εκείνους που είναι διαμορφωμένοι, που έχουν μεγάλη πικρία μέσα τους;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Γιατί, αν μου επιτρέπετε να ρωτήσω, χρησιμοποιείτε τη λέξη προνόμιο; Τι το ιερό ή προνομιούχο υπάρχει στο να έχει κανείς επίγνωση; Το να έχεις επίγνωση, είναι κάτι φυσικό, έτσι δεν είναι; Αν έχεις επίγνωση της διαμόρφωσής σου, της αναταραχής, της βρωμιάς, της αθλιότητας, των πολέμων, του μίσους, αν έχεις επίγνωση όλων αυτών, τότε μπορείς να εδραιώσεις μια εντελώς ολοκληρωμένη σχέση με κάποιον άλλον, τόσο πλήρη ώστε να έχεις σχέση και με όλα τ’ άλλα ανθρώπινα πλάσματα στον κόσμο. Το καταλαβαίνετε αυτό; Αν έχω μια πλήρη, ακέραιη σχέση με κάποιον
— όχι σαν ιδέα ή σαν εικόνα — τότε έχω σχέση με κάθε ανθρώπινο πλάσμα στον κόσμο. Τότε θα φροντίζω να μην πληγώσω κανέναν — ας πληγώνονται εκείνοι. Τότε πήγαινε και κήρυξέ τα, μίλα γι’ αυτά — αλλά χωρίς την επιθυμία να βοηθήσεις τους άλλους, καταλαβαίνετε; Αυτό το «θέλω να βοηθήσω τους άλλους», είναι το πιο φριχτό πράγμα που μπορεί να πει κανείς. Και ποιος είσαι εσύ — συμπεριλαμβανομένου και του ομιλητή — που θα βοηθήσεις τους άλλους;
Βλέπετε, κύριε, η ομορφιά του δέντρου ή του λουλουδιού δεν θέλει να σε βοηθήσει, είναι απλώς εκεί’ από σένα εξαρτάται να κοιτάξεις την αθλιότητα ή την ομορφιά. Και αν είσαι ανίκανος να την κοιτάξεις, τότε να βρεις γιατί έχεις γίνει τόσο αδιάφορος, τόσο αναίσθητος, τόσο ρηχός και άδειος. Αν το βρεις αυτό, τότε θα βρεθείς σε μια κατάσταση όπου τα νερά της ζωής κυλάνε και δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα εσύ.
ΑΚΡΟΑΤΗΣ: Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο να βλέπεις τα πράγματα ακριβώς όπως είναι και της συνείδησης;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Τη συνείδηση τη γνωρίζεις μόνο από το περιεχόμενό της και το περιεχόμενό της είναι ό,τι συμβαίνει στην ανθρωπότητα, της οποίας είσαι μέρος. Το ν’ αδειάσεις όλο αυτό δεν είναι να μην έχεις συνείδηση, αλλά να βρεθείς σε μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Δεν μπορείς να κάνεις υποθέσεις γι’ αυτήν τη διάσταση
— αυτό άφησέ το στους επιστήμονες και στους φιλοσόφους. Εκείνο που μπορούμε να κάνουμε είναι ν’ ανακαλύψουμε αν είναι δυνατό να απαλλάξουμε το νου από τη διαμόρφωσή του, με το να έχουμε επίγνωση και με το να είμαστε ολοκληρωτικά προσεκτικοί
.
ΑΚΡΟΑΤΗΣ: Προσωπικά δεν ξέρω τι είναι αγάπη η τι είναι αλήθεια ή τι είναι Θεός, αλλά τα περιγράφατε λέγοντας: «Η αγάπη είναι ο Θεός» αντί να πείτε «Η αγάπη είναι αγάπη». Μπορείτε να εξηγήσετε γιατί λέτε «Η αγάπη είναι ο Θεός»;
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Δεν σας είπα ότι η αγάπη είναι ο Θεός.
ΑΚΡΟΑΤΗΣ: Διάβασα σ’ ένα από τα βιβλία σας…
ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ: Συγγνώμη, αλλά μη διαβάζετε βιβλία! (Γέλια) Αυτή η λέξη έχει χρησιμοποιηθεί πάρα πολύ και είναι πολύ φορτωμένη με την ανθρώπινη απελπισία και ελπίδα. Εσείς έχετε το δικό σας Θεό, οι κομούνιστες έχουν το δικό τους Θεό. Ανακαλύψτε λοιπόν, αν μου επιτρέπετε να προτείνω κάτι, τι είναι η αγάπη. Μπορείτε να ανακαλύψετε τι είναι αγάπη, μόνο γνωρίζοντας τι δεν είναι. Όχι γνωρίζοντάς το λογικά, αλλά βάζοντας στην άκρη στ’ αλήθεια στην καθημερινή ζωή ό,τι δεν είναι: τη ζήλια, τη φιλοδοξία, την απληστία, όλες τις διαιρέσεις που υπάρχουν στη ζωή, το εγώ και το εσύ, το εμείς κι αυτοί, το μαύρο και το άσπρο. Δυστυχώς δεν θα το κάνετε, γιατί κάτι τέτοιο χρειάζεται ενέργεια και η ενέργεια έρχεται μόνο όταν παρατηρείς εκείνο που όντως είναι και δεν το βάζεις στα πόδια. Όταν δεις αληθινά κάτι όπως είναι, τότε παρατηρώντας το έχεις την ενέργεια να πας πέρα απ’ αυτό. Δεν μπορείς να πας πέρα απ’ αυτό, αν προσπαθείς να του ξεφύγεις, να το ερμηνεύσεις ή να το ξεπεράσεις. Απλώς παρατηρήστε αληθινά αυτό που είναι και τότε θα έχετε άφθονη ενέργεια, τότε μπορείτε ν’ ανακαλύψετε τι ναι αγάπη. Η αγάπη δεν είναι ευχαρίστηση και ξέρετε τι σημαίνει να το ανακαλύψεις αληθινά αυτό, μέσα σου, από μόνος σου; Σημαίνει πως δεν υπάρχει φόβος, πως δεν υπάρχει προσκόλληση, δεν υπάρχει εξάρτηση, αλλά μια σχέση στην οποία δεν υπάρχει διαίρεση.
Αρέσει σε %d bloggers: