Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘«Η χαρά της ελευθερίας»’ Category

10447860_10203691841038721_8936524605515095789_n

Αν προσέξουμε τη ζωή μας και παρατηρήσουμε τις σχέσεις μας, βλέπουμε ότι είναι μια διαδικασία χτισίματος αντίστασης στον άλλο άνθρωπο, χτισίματος ενός τοίχου που από πάνω κοιτάμε και παρατηρούμε τον άλλο. Και πάντα διατηρούμε ένα τοίχο και μένουμε πίσω απ’ αυτόν, είτε είναι ψυχολογικός τοίχος, είτε υλικός, είτε οικονομικός ή εθνικιστικός τοίχος. Όσο ζούμε απομονωμένοι πίσω από ένα τοίχο, δεν υπάρχει σχέση με κάποιον άλλο· και ζούμε περιφραγμένοι γιατί αυτό είναι πολύ πιο ικανοποιητικό, νομίζουμε ότι είναι πολύ πιο ασφαλές. Στον κόσμο υπάρχει τόση διάλυση, υπάρχει τόσο μεγάλη θλίψη, τόσο πολύ πόνος, τόσοι πόλεμοι, καταστροφές και δυστυχίες που μας κάνουν να θέλουμε να ξεφύγουμε και να ζήσουμε μέσα στους τοίχους της ψυχολογικής ασφάλειας του εαυτού μας.

Η Χαρά της Ελευθερίας, Κεφ. 14

Η κάθε είδους σχέση που έχουμε είναι φυγή — είτε είναι η σχέση μας με την ιδιοκτησία, είτε με τους ανθρώπους ή με τις ιδέες. Κι αυτή είναι η κατάσταση στην οποία ζούμε: χρησιμοποιούμε  τους ανθρώπους, τα πράγματα κι τις ιδέες σαν μέσο για να καλύψουμε την εσωτερική μας φτώχια. Και προσκολλιόμαστε τόσο απελπισμένα , επειδή μέσα μας είμαστε άδειοι— και καθώς φοβόμαστε αυτό κενό κρεμιόμαστε από εξωτερικά πράγματα όπως  οι ιδέες και τα ιδανικά, σαν προβολές τους εαυτού μας.

The Collected Works, Vol. 5

Έτσι, οι σχέσεις των περισσότερων από μας είναι στην πραγματικότητα μια διαδικασία απομόνωσης και προφανώς τέτοιες σχέσεις χτίζουν μια κοινωνία που είναι επίσης απομονωτική. Αυτό ακριβώς είναι εκείνο που συμβαίνει σε όλο τον κόσμο: παραμένετε στην απομόνωσή σας και κουνάτε το χέρι σας πάνω από τον τοίχο που τον ονομάζετε εθνικισμό, αδελφότητα ή οτιδήποτε άλλο, αλλά στην ουσία εξακολουθούν να κυριαρχούν οι  κυβερνήσεις και οι στρατοί. Όντας πάντα προσκολλημένοι στους ίδιους σας τους περιορισμούς, νομίζετε ότι μπορείτε να δημιουργήσετε παγκόσμια ενότητα, παγκόσμια ειρήνη, πράγμα που είναι αδύνατο. Όσο έχετε κάποια σύνορα, είτε εθνικά, είτε οικονομικά, είτε θρησκευτικά ή κοινωνικά, είναι ολοφάνερο γεγονός ότι δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη στον κόσμο.

Η Χαρά της Ελευθερίας, Κεφ. 14

Κρισναμούρτι «Ο κόσμος μας σε κρίση» μεταφρ.Ν.Πιλάβιος,εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

SKIATHOS-2014
(Η ερώτηση έγινε στην 31 δημόσια ομιλία του στο Όχαϊ, στην Καλιφόρνια, στις 23 Ιουλίου 1949.)

Ερώτηση: 0 νους μας γνωρίζει μόνο το γνωστό. Τι είναι εκείνο μέσα μας που μας αναγκάζει να βρούμε το άγνωστο, την αλήθεια, το Θεό;

Κρισναμούρτι: Σας παροτρύνει ο νους σας να βρείτε το άγνωστο; Υπάρχει μέσα μας παρότρυνση για το άγνωστο, για την αλήθεια, για το Θεό; Σας παρακαλώ, σκεφτείτε το σοβαρά αυτό, δεν είναι θεωρητική η ερώτηση. Ας δοκιμάσουμε πραγματικά να βρούμε την απάντηση. Υπάρχει παρότρυνση μέσα στον καθέναν από εμάς για να βρει το άγνωστο; Υπάρχει; Πώς μπορείς να βρεις το άγνωστο; Αν δεν το γνωρίζετε, πώς μπορείτε να το βρείτε; Υπάρχει μια παρόρμηση για την πραγματικότητα ή είναι απλώς μια επέκταση της επιθυμίας για το γνωστό; Καταλαβαίνετε τι εννοώ; «Έχω γνωρίσει πολλά πράγματα, αλλά δεν μου έδωσαν την ευτυχία, την ικανοποίηση, τη χαρά που ζητάω. Θέλω λοιπόν τώρα κάτι άλλο, που θα μου δώσει μεγαλύτερη ευτυχία, μεγαλύτερη χαρά, μεγαλύτερη ζωτικότητα…» – ή δεν ξέρω τι άλλο θέλετε. Μπορεί το γνωστό, που είναι ο νους μου -γιατί ο νους μου είναι το γνωστό, το αποτέλεσμα του γνωστού, το αποτέλεσμα του παρελθόντος- μπορεί αυτός ο νους να αναζητήσει το άγνωστο; Αν δεν γνωρίζω την αλήθεια, το άγνωστο, πώς μπορώ να το αναζητήσω; Σίγουρα εκείνο θα πρέπει να έρθει σ’ εμένα, δεν μπορώ εγώ να τρέξω πίσω του. Αν το κυνηγήσω, κυνηγάω κάτι που είναι το γνωστό, κάτι που είναι προβολή μου.
Το πρόβλημά μας δεν είναι τι μας αναγκάζει μέσα μας να βρούμε το άγνωστο – αυτό είναι αρκετά ξεκάθαρο: είναι η δική μας η επιθυμία να νιώθουμε πιο ασφαλείς μέσα μας, πιο στέρεοι, πιο ευτυχισμένοι, και να ξεφύγουμε από την αναστάτωση, τον πόνο, τη σύγχυσή μας. Σίγουρα αυτή είναι η προφανής μας παρόρμηση. Και όταν υπάρχει αυτή η προτροπή, αυτή η παρόρμηση, θα βρεις μια υπέροχη φυγή, ένα υπέροχο καταφύγιο στον Βούδα, στον Χριστό ή σε διάφορα πολιτικά συνθήματα – και όλα τα υπόλοιπα του είδους. Αυτό δεν είναι η αλήθεια, δεν είναι το άγνωστο. Επομένως η παρόρμηση για το άγνωστο πρέπει να φτάσει σ’ ένα τέλος- η αναζήτηση του άγνωστου πρέπει να σταματήσει• αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει κατανόηση του συσσωρευμένου γνωστού, που είναι ο νους. Ο νους πρέπει να κατανοήσει τον εαυτό του ως το γνωστό, γιατί αυτό είναι όλο κι όλο εκείνο που ξέρει. Δεν μπορείς να σκεφτείς για κάτι που δεν ξέρεις. Μπορείς να σκεφτείς μόνο για κάτι που ξέρεις.
Η δυσκολία μας είναι να μην προχωράει ο νους μέσα στο γνωστό, κι αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν ο νους κατανοεί τον εαυτό του και το πώς όλη του η κίνηση είναι το παρελθόν που μέσα από το παρόν προβάλλει τον εαυτό του στο μέλλον. Είναι μια συνεχής κίνηση του γνωστού. Μπορεί αυτή η κίνηση να φτάσει σ’ ένα τέλος; Ναι, μπορεί να φτάσει σ’ ένα τέλος, μόνο όταν κατανοηθεί από το νου ο μηχανισμός της ίδιας του της λειτουργίας, μόνο όταν ο νους κατανοήσει τον εαυτό του και όσα κάνει, τους δρόμους που ακολουθεί, τους σκοπούς του, τις επιδιώξεις του, τις απαιτήσεις του – όχι μόνο τις επιφανειακές του απαιτήσεις, αλλά και τα βαθύτερα κίνητρα και τις παρορμήσεις μέσα του. Αυτή είναι μια αρκετά κοπιαστική δουλειά. Δεν πρόκειται να το ανακαλύψετε σε κάποια συγκέντρωση ομάδας ή σε κάποια διάλεξη ή διαβάζοντας ένα βιβλίο. Αντιθέτως, χρειάζεται αδιάκοπη προσοχή, αδιάκοπη επίγνωση της κάθε κίνησης της σκέψης, όχι μόνο όταν είσαι ξύπνιος, αλλά και όταν κοιμάσαι. Πρέπει να είναι μία διαδικασία συνολική και όχι σποραδική, μερική.
Επίσης, πρέπει και η πρόθεση να είναι σωστή. Που σημαίνει ότι πρέπει να μπει τέλος στην προκατάληψη ότι όλοι μέσα μας θέλουμε το άγνωστο. Είναι ψευδαίσθηση να νομίζουμε ότι όλοι μας αναζητάμε το Θεό – δεν τον αναζητάμε. Δεν χρειάζεται να ψάξουμε για φως. Θα υπάρξει φως όταν δεν θα υπάρχει πια σκοτάδι- και μέσα από το σκοτάδι δεν μπορούμε να βρούμε το φως. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να εξαφανίσουμε εκείνα τα εμπόδια που δημιουργούν σκοτάδι- και η εξαφάνισή τους εξαρτάται από την πρόθεσή μας. Αν τα εξαφανίσεις για να δεις φως, τότε δεν εξαφανίζεις τίποτα, απλώς αντικαθιστάς τη λέξη «σκοτάδι» με τη λέξη «φως». Ακόμα και το να κοιτάς πέρα από το σκοτάδι, είναι απλώς φυγή από το σκοτάδι.
Εκείνο που έχουμε να συλλογιστούμε είναι όχι το τι μας παροτρύνει, αλλά γιατί υπάρχει μέσα μας τέτοια σύγχυση, τέτοια αναστάτωση, τέτοια πάλη και ανταγωνισμός – όλα αυτά τα ανόητα δεινά της ύπαρξής μας. Όταν δεν υπάρχουν αυτά, υπάρχει φως, δεν χρειάζεται να ψάξουμε γι’ αυτό. Όταν φύγει η ανοησία, υπάρχει νοημοσύνη. Ο άνθρωπος που είναι ανόητος και προσπαθεί να γίνει έξυπνος, εξακολουθεί να είναι ανόητος. Είναι σίγουρο ότι η ανοησία δεν μπορεί ποτέ να γίνει σοφία- μόνο όταν σταματάει η ανοησία υπάρχει σοφία, νοημοσύνη. Για να γνωρίσει κάνεις τι είναι ανοησία, πρέπει να την εξετάσει βαθιά, όχι επιφανειακά αλλά ολοκληρωτικά, απόλυτα, ουσιαστικά- να μπει σε όλα τα διαφορετικά επίπεδά της- και όταν μπει τέλος στη ανοησία, υπάρχει νοημοσύνη.
Επομένως είναι πολύ σημαντικό να ανακαλύψουμε όχι αν υπάρχει κάτι περισσότερο, κάτι μεγαλύτερο από το γνωστό, που μας σπρώχνει προς το άγνωστο, αλλά να δούμε τι είναι εκείνο μέσα μας που δημιουργεί τη σύγχυση, τους πολέμους, τις διαφορές των τάξεων, την κενοδοξία, το κυνήγι της διασημότητας, τη συσσώρευση γνώσεων, τη φυγή μέσα από τη μουσική, την τέχνη και μέσα από τόσους άλλους τρόπους. Είναι σίγουρα σημαντικό να τα δούμε όλα έτσι όπως είναι και να γυρίσουμε πίσω στον εαυτό μας, σ’ αυτό που πραγματικά είμαστε. Από εκεί μπορούμε να προχωρήσουμε. Τότε η απόρριψη του γνωστού είναι σχετικά εύκολη. Όταν ο νους είναι σιωπηλός, όταν δεν προβάλλει πια τον ίδιο του τον εαυτό στο μέλλον, στο αύριο, επιθυμώντας κάτι, όταν ο νους είναι πραγματικά ήσυχος, βαθιά γαλήνιος, τότε εμφανίζεται το άγνωστο. Δεν χρειάζεται να το αναζητήσεις. Δεν μπορείς να το προσκαλέσεις. Εκείνο που μπορείς να καλέσεις είναι μόνο εκείνο που ξέρεις. Δεν μπορείς να καλέσεις έναν άγνωστο- μπορείς να καλέ- σεις μόνο κάποιον που γνωρίζεις Δεν γνωρίζεις όμως το άγνωστο, το Θεό, την αλήθεια – ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το- εκείνο πρέπει να έρθει. Και μπορεί να έρθει μόνο όταν το χωράφι είναι έτοιμο, όταν η γη έχει οργωθεί- αλλά αν οργώνεις με σκοπό να έρθει αυτό, τότε δεν θα το συναντήσεις.
Το πρόβλημά μας δεν είναι να ψάξουμε για το άγνωστο, αλλά να κατανοήσουμε τη διαδικασία συσσώρευσης του νου, που έχει πάντα σχέση με το γνωστό. Και αυτό είναι μία κοπιαστική δουλειά- απαιτεί αδιάκοπη προσοχή, απαιτεί αδιάκοπη επίγνωση, χωρίς την ύπαρξη αφηρημάδας, ταύτισης ή επίκρισης, πράγμα που σημαίνει να είσαι με «εκείνο που είναι» χωρίς να θέλεις να ήταν κάτι άλλο από αυτό που είναι, χωρίς να θέλεις να το αλλάξεις. Τότε μόνο ο νους είναι ήσυχος. Όσο και να διαλογιστείς, όσο και να πειθαρχήσεις, δεν μπορείς να κάνεις το νου να είναι ήσυχος, με την πραγματική έννοια αυτής της λέξης. Μόνο όταν το αεράκι σταματήσει η λίμνη ησυχάζει. Δεν μπορείς να κάνεις τη λίμνη να είναι ήσυχη. Η δουλειά μας λοιπόν δεν είναι να κυνηγάμε το άγνωστο, αλλά να κατανοήσουμε τη σύγχυση, την ταραχή, τη δυστυχία μέσα μας• και τότε το άγνωστο εμφανίζεται μυστηριωδώς και σ’ αυτό υπάρχει χαρά.

“Η χαρά της ελευθερίας” μετάφραση Ν.Πιλάβιος,εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

10447860_10203691841038721_8936524605515095789_n

Το «εγώ», ο εαυτός, δεν μπορεί να διαλυθεί με πειθαρχία, γιατί η πειθαρχία δυναμώνει το «εγώ». Κι όμως, όλες οι θρησκείες σας τη στηρίζουν, όλα τα είδη διαλογισμού σας, όλοι οι δογματισμοί σας βασίζονται σ’ αυτήν. Και μήπως είναι η γνώση εκείνη που θα διαλύσει το «εγώ», ή μήπως είναι η πίστη; Με άλλα λόγια, μπορούμε να καταφέρουμε να φτάσουμε στη ρίζα του «εγώ» με κάτι από αυτά που κάνουμε τώρα, με κάποια από τις δραστηριότητες με τις οποίες ασχολούμαστε; Δεν είναι όλα αυτά μια ουσιαστική φθορά της διαδικασίας της σκέψης, που είναι μια διαδικασία απομόνωσης, αντίδρασης; Και τι κάνεις όταν συνειδητοποιήσεις ριζικά, βαθιά, ότι η σκέψη δεν μπορεί να βάλει τέλος στον εαυτό της; Τι συμβαίνει τότε; Παρατηρήστε τον εαυτό σας. Όταν έχεις πλήρη επίγνωση αυτού του γεγονότος, τι συμβαίνει; Τότε καταλαβαίνεις ότι κάθε αντίδρασή σου είναι από πριν διαμορφωμένη και ότι με τη διαμόρφωση δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία ούτε στην αρχή ούτε στο τέλος – και η ελευθερία βρίσκεται πάντα στην αρχή και όχι στο τέλος.

Όταν συνειδητοποιήσεις ότι κάθε αντίδρασή σου είναι μία μορφή διαμόρφωσης και ότι επομένως δίνει συνέχεια στο «εγώ» με διάφορους τρόπους, τι συμβαίνει στην πραγματικότητα; Πρέπει να είστε πολύ ξεκάθαροι σ’ αυτό το ζήτημα. Η πίστη, οι γνώσεις, η πειθαρχία, οι εμπειρίες, η όλη προσπάθεια να πετύχεις κάποιο αποτέλεσμα ή ένα στόχο, η φιλοδοξία να γίνεις κάτι σ’ αυτήν ή στην επόμενη ζωή, όλα αυτά είναι μια διαδικασία απομόνωσης, μία διαδικασία που φέρνει καταστροφή, δυστυχία, πολέμους, δεινά από τα οποία δεν υπάρχει διαφυγή με τη συλλογική δράση, όσο κι αν απειλείσαι με στρατόπεδα συγκέντρωσης, εξορίες και όλα τα υπόλοιπα. Έχετε επίγνωση αυτού του γεγονότος; Όταν λέτε: «Έτσι είναι», «Αυτό είναι το πρόβλημά μου», «Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκομαι», «Βλέπω τι μπορούν να κάνουν οι γνώσεις και η πειθαρχία, τι κάνει η φιλοδοξία», όταν τα λέει ο νους όλα αυτά, ποια είναι η κατάστασή του; Ασφαλώς, αν τα δεις όλα αυτά, έχει ήδη μπει μπροστά μια διαφορετική διαδικασία.

Βλέπουμε τον τρόπο του μυαλού, αλλά δεν βλέπουμε τον τρόπο της αγάπης. Ο τρόπος της αγάπης δεν μπορεί να βρεθεί από το μυαλό. Η δράση του μυαλού, με όλες τις κατευθύνσεις του, με όλες του τις επιθυμίες, τις φιλοδοξίες, τις επιδιώξεις του, πρέπει να σταματήσει για να γεννηθεί η αγάπη. Δεν ξέρετε πως, όταν αγαπάς, συνεργάζεσαι και δεν σκέφτεσαι τον εαυτό σου; Αυτή είναι η υψηλότερη μορφή νοημοσύνης, όχι όταν αγαπάς ως ένας ανώτερος άνθρωπος, ή όταν έχεις μια υψηλή θέση, που κρύβει το φόβο μην τη χάσεις. Τότε δεν μπορεί να υπάρξει αγάπη• υπάρχει μόνο μία διαδικασία εκμετάλλευσης που γεννιέται από το φόβο. Η αγάπη λοιπόν γεννιέται μόνο όταν παραμερίζει το μυαλό ο νους. Πρέπει λοιπόν να κατανοηθεί όλη η διαδικασία του νου, η λειτουργία του νου.

Μόνο όταν ξέρουμε πώς ν’ αγαπάμε ο ένας τον άλλον μπορεί να υπάρξει συνεργασία, μπορεί να υπάρξει νοημοσύνη μία κοινή αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος. Μόνο τότε είναι δυνατόν να βρούμε τι είναι Θεός, τι είναι αλήθεια. Τώρα προσπαθούμε ν’ ανακαλύψουμε την αλήθεια με το μυαλό, με τη μίμηση που είναι ένα είδος ειδωλολατρίας. Μόνο όταν απορρίψεις εντελώς όλο το οικοδόμημα του «εγώ», με το να το κατανοήσεις, είναι δυνατόν να φανερωθεί εκείνο που είναι αιώνιο, άχρονο, απροσμέτρητο. Δεν μπορείς να πας εσύ σ’ αυτό- εκείνο έρχεται σ’ εσένα.

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

kukla-1

Όσο περισσότερο σκεφτόμαστε ένα πρόβλημα, όσο περισσότερο το ψάχνουμε, το αναλύουμε και το συζητάμε, τόσο πιο περίπλοκο γίνεται. Είναι λοιπόν δυνατόν να κοιτάξουμε ένα πρόβλημα στο σύνολό του; Πώς γίνεται; Γιατί αυτό, νομίζω, είναι η μεγαλύτερη δυσκολία μας. Τα προβλήματά μας -προσωπικά και συλλογικά- πολλαπλασιάζονται, υπάρχει άμεσος κίνδυνος για διάφορες ταραχές σε όλο τον κόσμο και υπάρχει και κάθε είδους αναστάτωση στις προσωπικές μας σχέσεις. Πώς μπορούμε να τα κατανοήσουμε όλα αυτά ως ένα ενιαίο σύνολο; Προφανώς, αυτό θα γίνει μόνο όταν μπορέσουμε να τα δούμε ως σύνολο και όχι τμηματικά, διαιρεμένα. Πότε είναι αυτό δυνατόν; Σίγουρα μόνο όταν η διαδικασία της σκέψης σταματήσει – της σκέψης που η πηγή βρίσκεται στο «εγώ», στον εαυτό, στο υπόβαθρο της παράδοσης, στη διαμόρφωση, στις προκαταλήψεις, στην ελπίδα και στην απελπισία. Μπορούμε να κατανοήσουμε αυτό τον εαυτό, όχι αναλύοντάς τον, αλλά βλέποντάς τον έτσι όπως είναι, ως γεγονός και όχι σαν κάτι θεωρητικό, χωρίς να επιδιώκουμε να τον σβήσουμε για να επιτύχουμε κάποιο αποτέλεσμα, αλλά απλώς παρατηρώντας τη δράση του, τη δράση του «εγώ», διαρκώς στην πράξη; Μπορούμε να τον κοιτάζουμε χωρίς να κάνουμε καμιά ψυχολογική κίνηση να τον διαλύσουμε ή να τον ενθαρρύνουμε; Αυτό είναι το πρόβλημα, έτσι δεν είναι; Αν στον καθένα μας πάψει να υπάρχει το κέντρο του «εγώ», με την επιθυμία του για δύναμη, για κοινωνική αναγνώριση, για εξουσία, για διάρκεια, για αυτοσυντήρηση, τότε σίγουρα θα μπει τέλος στα προβλήματά μας.

Ο εαυτός είναι ένα πρόβλημα που η σκέψη δεν μπορεί να το λύσει. Πρέπει να υπάρχει η επίγνωση, που δεν ανήκει στη σκέψη. Να έχεις, δηλαδή, επίγνωση της δράσης του «εγώ», χωρίς καμιά επίκριση ή δικαιολογία, να έχεις επίγνωση• αυτό είναι αρκετό. Αν έχεις επίγνωση με σκοπό να βρεις πώς θα λύσεις το πρόβλημα, με σκοπό να το αλλάξεις, με σκοπό να πετύχεις ένα αποτέλεσμα, τότε είσαι ακόμα μέσα στο πεδίο του εαυτού, του «εγώ». Όσο αποζητάμε ένα αποτέλεσμα, είτε με την ανάλυση, είτε με την επίγνωση, είτε με την αδιάκοπη εξέταση της κάθε σκέψης μας, είμαστε ακόμα μέσα στο πεδίο της σκέψης, που βρίσκεται μέσα στο πεδίο του «εγώ», του εαυτού, του «δικό μου», ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το.
Όσο ο νους βρίσκεται σε δράση, σίγουρα δεν μπορεί να υπάρχει αγάπη. Όταν υπάρξει αγάπη, δεν θα έχουμε κοινωνικά προβλήματα. Αλλά η αγάπη δεν είναι κάτι που μπορεί να αποκτηθεί. Ο νους μπορεί να ζητά να την αποκτήσει, σαν μια καινούργια σκέψη, σαν μια νέα επινόηση, σαν ένα νέο τρόπο σκέψης αλλά δεν μπορεί να βρίσκεται μέσα στην κατάσταση της αγάπης όσο η σκέψη ζητά να αποκτήσει αγάπη. Όσο ο νους επιδιώκει να είναι σε μια κατάσταση όπου δεν υπάρχει απληστία, σίγουρα είναι ακόμη άπληστος – δεν είναι; Κατά τον ίδιο τρόπο, όσο ο νους θέλει, επιθυμεί και εξασκείται για να βρεθεί σε μια κατάσταση όπου υπάρχει αγάπη, σίγουρα απαρνιέται αυτή την κατάσταση, έτσι δεν είναι;
Βλέποντας αυτό το πρόβλημα, αυτό το πολύπλοκο πρόβλημα της ζωής, έχοντας επίγνωση της διαδικασίας της ίδιας μας της σκέψης και συνειδητοποιώντας ότι δεν οδηγεί πουθενά, όταν το συνειδητοποιήσουμε αυτό βαθιά, τότε ασφαλώς υπάρχει μια κατάσταση νοημοσύνης που δεν είναι ούτε ατομική ούτε συλλογική. Τότε τα προβλήματα της σχέσης του ατόμου με την κοινωνία, του ατόμου με την κοινότητα, του ατόμου με την πραγματικότητα, παύουν. Γιατί τότε υπάρχει μόνο νοημοσύνη, που δεν είναι ούτε προσωπική ούτε απρόσωπη. Νιώθω πως μόνο αυτή η νοημοσύνη μπορεί να λύσει τα τεράστια προβλήματά μας. Κι αυτό δεν μπορεί να έρθει ως αποτέλεσμα – προσπάθειας, εξάσκησης κ.λπ. Γεννιέται μόνο όταν κατανοήσουμε τη λειτουργία της σκέψης στο σύνολό της, όχι μόνο στο συνειδητό επίπεδο, αλλά και στα βαθύτερα, στα κρυφά επίπεδα της συνείδησης.
Για να κατανοήσουμε οποιοδήποτε απ’ αυτά τα προβλήματα, πρέπει να έχουμε έναν πολύ ήσυχο νου, έναν πολύ σιωπηλό νου, έτσι ώστε να μπορεί να κοιτάζει το κάθε πρόβλημα χωρίς να παρεμβάλλει ιδέες ή θεωρίες, χωρίς καμιά διάσπαση της προσοχής του. Αυτή είναι μια από τις δυσκολίες μας, γιατί η σκέψη έχει γίνει αιτία διάσπασης της προσοχής. Όταν θέλω να κατανοήσω, να συνειδητοποιήσω κάτι, δεν είναι ανάγκη να σκεφτώ πάνω σ’ αυτό, απλώς το «κοπάζω». Από τη στιγμή που αρχίζω να σκέφτομαι, να έχω ιδέες και γνώμες γι’ αυτό που κοιτάζω, είμαι ήδη σε κατάσταση διασπασμένης προσοχής και κοιτάζω αλλού από εκεί όπου βρίσκεται αυτό που πρέπει να κατανοήσω. Έτσι, η σκέψη -σε κάθε μορφή, ιδέα, άποψη, κρίση, σύγκριση- όταν έχεις ένα πρόβλημα, γίνεται αιτία διάσπασης της προσοχής που σ’ εμποδίζει να κοιτάξεις κι επομένως να κατανοήσεις και να λύσεις το πρόβλημα. Δυστυχώς, για τους περισσότερους από εμάς, η σκέψη έχει αποκτήσει μεγάλη σημασία. Λέτε: «Γίνεται να υπάρχω, να ζω, χωρίς σκέψη; Πώς μπορώ να έχω έναν άδειο νου»; Και θεωρώντας ότι το να έχει κανείς έναν άδειο νου σημαίνει να βρίσκεται σε κατάσταση αποχαύνωσης, αποβλάκωσης, η ενστικτώδης αντίδρασή σας είναι να απορρίψετε την ιδέα αυτή. Σίγουρα όμως ο νους που είναι πολύ ήσυχος, ο νους που δεν διασπάται η προσοχή του από την ίδια του τη σκέψη, ο νους που είναι ανοιχτός, μπορεί να κοιτάξει ένα πρόβλημα εντελώς άμεσα και πολύ απλά. Και η ικανότητα τού να κοιτάζουμε τα προβλήματά μας χωρίς καμιά διάσπαση της προσοχής είναι η μόνη λύση. Και γι’ αυτό είναι ανάγκη να υπάρχει ένας ήσυχος, γαλήνιος νους.

Ένας τέτοιος νους δεν είναι αποτέλεσμα, δεν είναι τελικό προϊόν εξάσκησης, διαλογισμού ή ελέγχου. Δεν έρχεται με καμιά μορφή πειθαρχίας, καταναγκασμού ή εξευγενισμού. Έρχεται χωρίς καμιά προσπάθεια του «εγώ», της σκέψης• έρχεται όταν κατανοήσω το σύνολο της διαδικασίας της σκέψης• όταν μπορώ να κοιτάξω ένα γεγονός χωρίς καμιά διάσπαση της προσοχής μου. Σ’ αυτή την κατάσταση ησυχίας ενός νου που είναι πραγματικά ακίνητος υπάρχει αγάπη. Και μόνο η αγάπη μπορεί να λύσει όλα τα ανθρώπινα προβλήματα.

“Η χαρά της ελευθερίας” μετάφραση Ν.Πιλάβιος,εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

bing-3

» Οι σχέσεις είναι στην πραγματικότητα μία διαδικασία αυτοαποκάλυψης, μία διαδικασία αυτογνωσίας.

Σ’ αυτή την αποκάλυψη υπάρχουν πολλά δυσάρεστα πράγματα, ανησυχητικά, δυσάρεστες σκέψεις και συμπεριφορές. Κι από τη στιγμή που δεν μ’ αρέσει αυτό που ανακαλύπτω, φεύγω από τη σχέση που μου είναι δυσάρεστη και πάω σε μια άλλη σχέση που μου είναι ευχάριστη. Επομένως οι σχέσεις έχουν πολύ μικρή σημασία όταν απλώς αναζητάμε σ’ αυτές αμοιβαία ικανοποίηση, αλλά έχουν εξαιρετική σημασία όταν είναι μέσο αυτοαποκάλυψης και αυτογνωσίας.

Σε τελευταία ανάλυση, στην αγάπη δεν υπάρχει θέμα σχέσης – υπάρχει; Μόνο όταν αγαπάς περιμένοντας ανταπόδοση της αγάπης σου δημιουργείται σχέση. Όταν αγαπάς αληθινά, δηλαδή όταν δίνεις κάπου τον εαυτό σου εντελώς, ολοκληρωτικά, χωρίς να περιμένεις ανταπόδοση, τότε δεν υπάρχει σχέση.

Όταν αγαπάς αληθινά, όταν υπάρχει τέτοια αγάπη, τότε είναι κάτι το θαυμάσιο. Σε μια τέτοια αγάπη δεν υπάρχει προστριβή, δεν υπάρχει ο ένας και ο άλλος, υπάρχει πλήρης ενότητα. Είναι μια κατάσταση ενοποίησης, μία ολοκληρωμένη ύπαρξη• δεν υπάρχουν δυο που έχουν σχέση. Υπάρχουν τέτοιες στιγμές, τέτοιες σπάνιες, ευτυχισμένες, χαρούμενες στιγμές, όπου υπάρχει πλήρης αγάπη, πλήρης επικοινωνία. Αλλά εκείνο που συμβαίνει συνήθως είναι ότι δεν είναι η αγάπη που έχει σημασία αλλά ο άλλος, το αντικείμενο της αγάπης γίνεται σημαντικό- το πού δίνεται η αγάπη μας αποκτά σημασία και όχι η ίδια η αγάπη. Τότε, για διάφορους λόγους -είτε βιολογικούς, είτε λεκτικούς ή εξαιτίας της επιθυμίας για ικανοποίηση, για βόλεμα κ.λπ.- το αντικείμενο της αγάπης είναι εκείνο που αποκτά σημασία και η αγάπη υποχωρεί. Τότε η κτητικότητα, η ζήλια και οι απαιτήσεις δημιουργούν σύγκρουση και η αγάπη υποχωρεί όλο και περισσότερο- κι όσο περισσότερο υποχωρεί, τόσο περισσότερο το πρόβλημα της σχέσης χάνει τη σημασία του, την αξία του και το νόημά του.

Η αγάπη είναι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που υπάρχουν για να κατανοήσει κανείς. Δεν μπορεί να προέλθει από λογική ανάγκη, δεν μπορεί να κατασκευασθεί με διάφορα μέσα και με διάφορες μεθόδους και πειθαρχίες. Είναι μια κατάσταση του «είναι», όταν οι δραστηριότητες του «εγώ» έχουν σταματήσει- αλλά δεν θα σταματήσουν αν απλώς τις καταπιέζετε, τις αποφεύγετε ή τις πειθαρχείτε. Πρέπει να κατανοήσετε τη δράση του «εγώ» σε όλα τα επίπεδα της συνείδησης. Έχουμε στιγμές που πράγματι αγαπάμε, όταν δεν υπάρχει σκέψη, δεν υπάρχει κίνητρο, αλλά αυτές οι στιγμές είναι πολύ σπάνιες. Και επειδή ακριβώς είναι σπάνιες, κολλάμε στην ανάμνησή τους και έτσι δημιουργείται ένας φράχτης ανάμεσα στη ζωντανή πραγματικότητα και στις δραστηριότητες της καθημερινής μας ζωής.

Για να κατανοήσουμε τις σχέσεις μας, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πρώτα απ’ όλα «εκείνο που είναι», αυτό που πραγματικά συμβαίνει στη ζωή μας, σε κάθε λεπτή μορφή, καθώς και τι πραγματικά σημαίνει σχέση.

«Σχέση» σημαίνει «αυτοαποκάλυψη»• είναι κάτι σαν να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη• κι επειδή δεν θέλουμε ν’ αποκαλυφθούμε στον εαυτό μας, κρυβόμαστε μέσα στο βόλεμα, και τότε η σχέση χάνει το εξαιρετικό της βάθος, τη σημασία και την ομορφιά της. Αληθινές σχέσεις μπορούν να υπάρξουν μόνο όταν υπάρχει αγάπη. Αλλά η αγάπη δεν είναι η αναζήτηση ικανοποίησης.

Αγάπη υπάρχει μόνο όταν ξεχνάμε τον εαυτό μας, όταν υπάρχει πλήρης επικοινωνία όχι με έναν ή δύο, αλλά επικοινωνία με ό,τι το πιο υψηλό. Και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν ξεχαστεί ο εαυτός.»

 

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

1000462_600662806631199_1494755100_n

(Η ερώτηση έγινε στην 11η δημόσια ομιλία του Κ στη Βομβάη, στις 21 Μαρτίου 1948.)

Ερώτηση: Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην επίγνωση και στην ενδοσκόπηση; Και ποιος έχει την επίγνωση όταν υπάρχει επίγνωση;

Κρισναμούρτι: Ας εξετάσουμε πρώτα τι εννοούμε λέγοντας «ενδοσκόπηση». Με την ενδοσκόπηση εννοούμε το κοίταγμα μέσα μας, την εξέταση του εαυτού μας. Γιατί εξετάζει κανείς τον εαυτό του; Για να τον βελτιώσει, για να τον αλλάξει, για να τον τροποποιήσει. Κάνεις ενδοσκόπηση για να γίνεις κάτι, αλλιώς δεν θα καταπιανόσουν με την ενδοσκόπηση. Δεν θα ερευνούσες τον εαυτό σου αν δεν υπήρχε η επιθυμία να τον τροποποιήσεις, να τον αλλάξεις, να γίνεις κάτι άλλο από εκείνο που είσαι. Αυτός είναι ο προφανής λόγος για ενδοσκόπηση. Είμαι θυμωμένος και κάνω ενδοσκόπηση, εξετάζω τον εαυτό μου για να απαλλαγώ από το θυμό ή για να τον τροποποιήσω. Όπου γίνεται ενδοσκόπηση -που είναι η επιθυμία να τροποποιήσω ή να προσαρμόσω τις αντιδράσεις, τη συμπεριφορά του εαυτού- υπάρχει πάντα κάποιος σκοπός. Όταν αυτός ο σκοπός δεν επιτυγχάνεται, υπάρχει κακοκεφιά, κατάθλιψη. Οπό-τε η ενδοσκόπηση πάει σταθερά μαζί με την κατάθλιψη. Δεν ξέρω αν έχετε παρατηρήσει ότι όταν κάνεις ενδοσκόπηση, όταν κοιτάς μέσα σου προκειμένου ν’ αλλάξεις τον εαυτό σου, έρχεται πάντα ένα κύμα κατάθλιψης. Έρχεται πάντα ένα κύμα κακοκεφιάς που πρέπει να το καταπολεμήσεις- μετά πρέπει να ερευνήσεις τον εαυτό σου ξανά για να κατανικήσεις αυτή την κακοκεφιά και ού- τω καθεξής. Στην ενδοσκόπηση δεν υπάρχει αποδέσμευση, επειδή είναι μία διαδικασία μεταμόρφωσης «εκείνου που είναι» σε κάτι που δεν είναι. Προφανώς, αυτό ακριβώς είναι εκείνο που συμβαίνει όταν κάνουμε ενδοσκόπηση, όταν ασχολούμαστε μ’ αυτή την ιδιόμορφη πράξη, όπου υπάρχει πάντα μια συσσωρευτική διαδικασία: καθώς το «εγώ» εξετάζει κάτι για να το αλλάξει, υπάρχει πάντα μια διπλή σύγκρουση ανάμεσα σε δύο αντίθετα και επομένως μία διαδικασία απογοήτευσης. Δεν υπάρχει ποτέ αποδέσμευση• και με τη συνειδητοποίηση της απογοήτευσης, έρχεται η κατάθλιψη.

Η επίγνωση είναι κάτι το εντελώς διαφορετικό. Επίγνωση είναι παρατήρηση χωρίς επίκριση. Η επίγνωση φέρνει κατανόηση γιατί δεν υπάρχει επίκριση ή ταύτιση, αλλά μόνο σιωπηλή παρακολούθηση. Αν θέλω να κατανοήσω κάτι, πρέπει να το παρατηρήσω και δεν πρέπει να κριτικάρω, δεν πρέπει να καταδικάζω, δεν πρέπει να το επιδιώκω ως κάτι ευχάριστο ή να το αποφεύγω ως δυσάρεστο. Πρέπει να υπάρχει απλώς η σιωπηλή παρατήρηση ενός γεγονότος. Δεν υπάρχει κάτι που θέλεις να πετύχεις, αλλά επίγνωση του καθετί που παρουσιάζεται. Αυτή η παρατήρηση και η κατανόησή της παύουν όταν υπάρχει επίκριση, ταύτιση ή δικαιολόγηση. Η ενδοσκόπηση είναι αυτοβελτίωση κι επομένως η ενδοσκόπηση είναι εγωκεντρισμός. Η επίγνωση δεν είναι αυτοβελτίωση. Απεναντίας, είναι το τέλος του εαυτού, του «εγώ», με όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τη μνήμη του, τις απαιτήσεις του και τις επιδιώξεις του. Στην ενδοσκόπηση υπάρχει ταύτιση και επίκριση. Στην επίγνωση δεν υπάρχει επίκριση ή ταύτιση, κι επομένως δεν υπάρχει αυτοβελτίωση. Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στα δύο.

Ο άνθρωπος που θέλει να καλυτερέψει τον εαυτό του δεν μπορεί ποτέ να έχει επίγνωση, γιατί το να καλυτερέψεις τον εαυτό σου προϋποθέτει επίκριση και επίτευξη κάποιου αποτελέσματος. Ενώ στην επίγνωση υπάρχει παρατήρηση χωρίς επίκριση, χωρίς απόρριψη ή αποδοχή. Αυτή η επίγνωση αρχίζει παρατηρώντας και κατανοώντας τον κόσμο γύρω σου- όταν έρχεσαι σε επαφή με αντικείμενα, με τη φύση. Πρώτα υπάρχει επίγνωση των πραγμάτων που μας περιβάλλουν, ευαισθησία για τα αντικείμενα, για τη φύση, μετά για τους ανθρώπους, που σημαίνει για τις σχέσεις μας μαζί τους- κι ύστερα υπάρχει επίγνωση των ιδεών. Αυτή η επίγνωση, το να είναι κανείς ευαίσθητος στα πράγματα, στη φύση, στους ανθρώπους, στις ιδέες, δεν αποτελείται από ξεχωριστές διαδικασίες, αλλά είναι μια ενιαία διαδικασία. Είναι μια διαρκής παρατήρηση των πάντων: της κάθε σκέψης, του κάθε αισθήματος και της κάθε πράξης. Καθώς η επίγνωση δεν επικρίνει, δεν υπάρχει και συσσώρευση. Επικρίνεις μόνο όταν έχεις ένα πρότυπο, που σημαίνει ότι υπάρχει συσσώρευση κι επομένως βελτίωση του «εγώ». Επίγνωση είναι η κατανόηση της δράσης του εαυτού, του «εγώ», στις σχέσεις του με τους ανθρώπους, με τις ιδέες και με τα πράγματα. Αυτή η επίγνωση υπάρχει από τη μια στιγμή στην άλλη κι επομένως δεν μπορεί κανείς να εξασκηθεί σ’ αυτήν. Όταν εξασκείσαι σε κάτι, αυτό γίνεται συνήθεια- και η επίγνωση δεν είναι συνήθεια. Ένας νους που κάνει κάτι από συνήθεια είναι αναίσθητος- ένας νους που ακολουθεί το αυλάκι μιας συγκεκριμένης δράσης είναι νωθρός, άκαμπτος, ενώ η επίγνωση απαιτεί διαρκή ευστροφία, διαρκή εγρήγορση. Δεν είναι δύσκολο. Είναι στην πραγματικότητα εκείνο που κάνετε όταν ενδιαφέρεστε για κάτι: για το παιδί σας, για τη γυναίκα σας, για τα λουλούδια σας, για τα δέντρα, για τα πουλιά. Παρατηρείτε χωρίς επίκριση, χωρίς ταύτιση.  Οπότε σ’ αυτή την παρατήρηση υπάρχει πλήρης επικοινωνία- ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο είναι σε πλήρη επικοινωνία. Αυτό συμβαίνει πραγματικά όταν ενδιαφέρεσαι για κάτι έντονα, βαθιά.

Έτσι, υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στην επίγνωση και στην ενδοσκόπηση, η οποία δυναμώνει το «εγώ» με την αυτοβελτίωσή του. Η ενδοσκόπηση οδηγεί σε απογοήτευση, σε περισσότερη και μεγαλύτερη εσωτερική σύγκρουση, ενώ η επίγνωση είναι μια κίνηση αποδέσμευσης από τη δράση του «εγώ»• σημαίνει επίγνωση των καθημερινών σου κινήσεων, σκέψεων, πράξεων, καθώς και να το έχεις επίγνωση και των άλλων, να παρατηρείς τους άλλους. Αυτό μπορείς να το κάνεις όταν αγαπάς κάποιον, όταν ενδιαφέρεσαι βαθιά για κάτι. Όταν θέλω να γνωρίσω τον εαυτό μου, όλο μου το «είναι», ολόκληρο το περιεχόμενο του «εγώ» μου και όχι απλώς ένα ή δυο επίπεδα, τότε προφανώς δεν μπορεί να υπάρχει επίκριση. Τότε πρέπει να είμαι ανοιχτός σε κάθε σκέψη, σε κάθε συναίσθημα, σε όλες τις διαθέσεις μου, σε όλες τις καταπιέσεις• και καθώς υπάρχει όλο και περισσότερη διευρυμένη επίγνωση, τόσο υπάρχει και μεγαλύτερη ελευθερία από όλες τις κρυφές κινήσεις της σκέψης, των κινήτρων και των επιδιώξεων. Η επίγνωση είναι ελευθερία• φέρνει ελευθερία- δίνει ελευθερία• ενώ η ενδοσκόπηση καλλιεργεί τη σύγκρουση, το μηχανισμό της απομόνωσης του εαυτού- οπότε υπάρχει πάντα σ’ αυτήν απογοήτευση και φόβος.

Εκείνος που έκανε την ερώτηση θέλει επίσης να ξέρει ποιος είναι αυτός που έχει την επίγνωση. Όταν ζεις μια βαθιά εμπειρία, οποιουδήποτε είδους, τι συμβαίνει; Όταν υπάρχει μια τέτοια εμπειρία, έχεις επίγνωση ότι ζεις αυτή την εμπειρία; Όταν θυμώνεις ξαφνικά, σ’ εκείνο το κλάσμα του δευτερολέπτου του θυμού -ή της ζήλιας, ή της χαράς- έχεις επίγνωση ότι είσαι θυμωμένος; Μόνο όταν η εμπειρία τελειώσει υπάρχει εκείνος που βίωσε την εμπειρία κι εκείνο που βιώθηκε. Τότε εκείνος που βίωσε την εμπειρία παρατηρεί εκείνο που βιώθηκε, το αντικείμενο της εμπειρίας.

 Τη στιγμή της εμπειρίας δεν υπάρχει ούτε ο παρατηρητής ούτε το παρατηρούμενο: υπάρχει μόνο η βίωση της εμπειρίας. Οι περισσότεροι από εμάς δεν ζούμε τις εμπειρίες. Είμαστε πάντα έξω από την κατάσταση βίωσής τους και γι’ αυτό ρωτάμε ποιος είναι ο παρατηρητής, ποιος είναι εκείνος που έχει επίγνωση. Μια τέτοια ερώτηση είναι σίγουρα λάθος, δεν είναι; Τη στιγμή της εμπειρίας δεν υπάρχει ούτε εκείνος που έχει επίγνωση ούτε το αντικείμενο της επίγνωσης. Δεν υπάρχει ούτε ο παρατηρητής ούτε το παρατηρούμενο, αλλά μόνο μια κατάσταση βίωσης της εμπειρίας. Οι περισσότεροι από εμάς το βρίσκουμε εξαιρετικά δύσκολο να είμαστε μέσα σε μια τέτοια κατάσταση, γιατί αυτό απαιτεί εξαιρετική ευστροφία, γρήγορη αντίληψη και μεγάλο βαθμό ευαισθησίας• κι αυτά δεν υπάρχουν όταν κυνηγάμε ένα αποτέλεσμα, όταν θέλουμε να επιτύχουμε, όταν επιδιώκουμε κάποιο σκοπό, όταν είμαστε υπολογιστές – πράγματα που όλα φέρνουν απογοήτευση. Ο άνθρωπος που δεν ζητάει τίποτα, που δεν επιδιώκει κάποιο σκοπό, που δεν αναζητά ένα αποτέλεσμα με όλα όσα συνεπάγεται, ένας τέτοιος άνθρωπος βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς εμπειρίας. Το καθετί τότε βρίσκεται σε κίνηση, έχει νόημα• τίποτα δεν είναι παλιό, ξεραμένο, τίποτα δεν είναι επαναλαμβανόμενο, γιατί «εκείνο που είναι» δεν είναι ποτέ παλιό. Η πρόκληση είναι πάντα καινούργια. Μόνο ο τρόπος ανταπόκρισης στην πρόκληση είναι παλιός. Το παλιό δημιουργεί περισσότερο κατακάθι, που είναι η μνήμη, ο παρατηρητής που χωρίζει τον εαυτό του από το παρατηρούμενο, από την πρόκληση, από την εμπειρία.

Μπορείτε να πειραματιστείτε μ’ αυτό μόνοι σας πολύ απλά και εύκολα. Την επόμενη φορά που θα θυμώσετε ή θα ζηλέψετε ή θα νιώσετε πλεονεξία ή βιαιότητα ή οτιδήποτε άλλο, παρατηρήστε τον εαυτό σας. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχεις εσύ, απλώς είσαι μέσα στην κατάσταση αυτού που βιώνεις. Την επόμενη στιγμή, το επόμενο δευτερόλεπτο, το χαρακτηρίζεις, το ονομάζεις καιτο αποκαλείς «ζήλια», «θυμό», «πλεονεξία». Έτσι, δημιουργείς αμέσως, στο δευτερόλεπτο, το διαχωρισμό σε παρατηρητή και παρατηρούμενο, σ’ εκείνον που βιώνει την εμπειρία και στην εμπειρία που βιώνεται. Όταν εκείνος που βιώνει την εμπειρία διαχωρίζει τον εαυτό του από αυτήν, προσπαθεί να τροποποιήσει την εμπειρία, να την αλλάξει, θυμάται διάφορα πράγματα γι’ αυτήν από τότε που του έχει ξανασυμβεί κ.λπ. Κι έτσι διατηρείτο διαχωρισμό ανάμεσα στον εαυτό του και στην εμπειρία που ζει. Αν δεν κατονομάσεις αυτό το συναίσθημα που έχεις τη στιγμή της εμπειρίας -που σημαίνει ότι δεν θες να το αλλάξεις, ότι δεν το δικαιολογείς, δεν το επικρίνεις, αλλά απλώς έχεις μία σιωπηρή επίγνωση του συναισθήματος- τότε θα δεις ότι, καθώς το βιώνεις, δεν υπάρχει ούτε παρατηρητής ούτε παρατηρούμενο, γιατί ο παρατηρητής και το παρατηρούμενο είναι ένα, κι έτσι υπάρχει μόνο η βίωση της εμπειρίας.

Συνεπώς η ενδοσκόπηση και η επίγνωση είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Η ενδοσκόπηση οδηγεί σε απογοήτευση, σε μεγαλύτερη σύγκρουση, γιατί προϋποθέτει την επιθυμία της αλλαγής – και η αλλαγή είναι απλώς μια τροποποιημένη συνέχεια του ίδιου πράγματος. Η επίγνωση είναι μια κατάσταση στην οποία δεν υπάρχει επίκριση, ούτε δικαιολόγηση ούτε ταύτιση – κι επομένως υπάρχει κατανόηση. Σ’ αυτή την κατάσταση της ουδέτερης, άγρυπνης επίγνωσης δεν υπάρχει ούτε εκείνος που βιώνει την εμπειρία ούτε η εμπειρία που βιώνεται.

Η ενδοσκόπηση, που είναι μια μορφή βελτίωσης, επέκτασης του «εγώ», δεν μπορεί ποτέ να οδηγήσει στην αλήθεια, γιατί είναι πάντα μια κίνηση απομόνωσης του «εγώ». Ενώ η επίγνωση είναι μια κατάσταση μέσα στην οποία μπορεί να γεννηθεί η αλήθεια, η αλήθεια «εκείνου που είναι», η απλή αλήθεια της καθημερινής μας ζωής. Μόνο όταν κατανοήσουμε την αλήθεια της καθημερινής ζωής μπορούμε να πάμε μακριά. Πρέπει να αρχίσεις από κοντά για να πας μακριά, αλλά οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε να βρεθούμε μακριά μ’ ένα πήδημα, να αρχίσουμε από τα μακρινά χωρίς να κατανοήσουμε τα διπλανά. Καθώς κατανοούμε αυτά που είναι κοντά μας, θα ανακαλύψουμε ότι δεν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο κοντινό και στο μακρινό. Δεν υπάρχει απόσταση – η αρχή και το τέλος είναι ένα.

 

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

 

994329_490672027687819_105540582_n

Μόνο η αγάπη μπορεί να μεταμορφώσει τον παραλογισμό και την παραφροσύνη που υπάρχει στην ανθρωπότητα σήμερα, και όχι τα πολιτικά συστήματα, όχι οι  θεωρίες, είτε της αριστεράς είτε της δεξιάς. Αγαπάς πραγματικά  μόνο όταν δεν είσαι κτητικός, όταν δεν φθονείς, όταν δεν είσαι   άπληστος, όταν έχεις σεβασμό, όταν έχεις μεγαλοψυχία και συμπόνια, όταν υπολογίζεις τη γυναίκα σου, τα παιδιά σου, το γείτονά σου, τους λιγότερο τυχερούς από σένα που βρίσκονται δίπλα σου.

Η αγάπη δεν είναι αποτέλεσμα σκέψης, δεν μπορεί να καλλιεργηθεί, δεν μπορεί να έρθει με εξάσκηση. Η άποψη ότι η εξάσκηση φέρνει την αγάπη και την αδελφοσύνη ανήκει στο πεδίο του νου, οπότε δεν είναι αγάπη. Όταν όλα αυτά σταματήσουν, τότε γεννιέται η αγάπη, τότε θα γνωρίσεις τι σημαίνει να αγαπάς.  Τότε η αγάπη δεν είναι ποσοτική αλλά ποιοτική. Δεν λες: «Αγαπώ  όλη την ανθρωπότητα», αλλά όταν ξέρεις πώς να αγαπάς ένα πρόσωπο, ξέρεις πώς να αγαπάς τα πάντα. Επειδή δεν ξέρουμε πώς να αγαπάμε ένα πρόσωπο, η αγάπη μας για την ανθρωπότητα είναι φανταστική. Όταν αγαπάς, δεν υπάρχει ούτε ένας ούτε πολλοί, υπάρχει μόνο αγάπη. Μόνο όταν υπάρχει αγάπη μπορούν όλα μας τα προβλήματα να λυθούν και τότε θα γνωρίσουμε τη μακαριότητά της και την ευτυχία της.

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

1385144_702879409724379_886893882_n

Κάποτε ρώτησαν, τον Κρισναμούρτι:
«Πώς μπορούμε να διαλύσουμε το σημερινό πολιτικό χάος και την κρίση που υπάρχει στον κόσμο; Υπάρχει τίποτα που μπορεί να κάνει ένα άτομο για να σταματήσει τον πόλεμο που μας απειλεί διαρκώς;»
Κρισναμούρτι: “Ο πόλεμος είναι η θεαματική και αιματηρή προβολή τού τι γίνεται στην καθημερινή μας ζωή, έτσι δεν είναι;
Ο πόλεμος είναι απλώς μια εξωτερική έκφραση της εσωτερικής μας κατάστασης, μια μεγέθυνση της καθημερινής μας δράσης. Μπορεί να είναι πιο θεαματικός, πιο αιματηρός, πιο καταστρεπτικός, αλλά είναι το συλλογικό αποτέλεσμα τής ατομικής δραστηριότητας του καθένα από εμάς. Οπότε ρωτάμε τι μπορούμε να κάνουμε για να σταματήσουμε τον πόλεμο για τον οποίο εσείς και εγώ είμαστε υπεύθυνοι. Προφανώς, εσείς και εγώ δεν μπορούμε να σταματήσουμε τον πόλεμο γιατί είναι σε εξέλιξη… αλλά εσείς και εγώ, βλέποντας ότι το σπίτι έπιασε φωτιά, μπορούμε να κατανοήσουμε τις αιτίες της φωτιάς, μπορούμε να απομακρυνθούμε από αυτό και να χτίσουμε ένα διαφορετικό με διαφορετικά υλικά που να μην είναι εύφλεκτα, που δεν θα προκαλέσουν άλλες πυρκαγιές. Εσείς και εγώ μπορούμε να δούμε τι δημιουργεί τους πολέμους και αν ενδιαφερόμαστε να τους σταματήσουμε, τότε μπορούμε ν’ αρχίσουμε να μεταμορφώνουμε τον εαυτό μας που είναι η αιτία του πολέμου.

Οι συνθήκες μπορούν να ελεγχθούν από εμάς, γιατί εμείς τις έχουμε δημιουργήσει.
Η κοινωνία είναι το προϊόν των σχέσεων μας, αν αλλάξουμε στις σχέσεις μας με τους άλλους, θ’ αλλάξει και η κοινωνία. Το να βασιζόμαστε απλώς στους νόμους, στον εξαναγκασμό του κράτους, για να μεταμορφώσουμε την κοινωνία, ενώ μέσα μας εξακολουθούμε να είμαστε διεφθαρμένοι, ενώ εξακολουθούμε ν’ αναζητάμε δύναμη, κοινωνική αναγνώριση, εξουσία, δεν οδηγεί πουθενά γιατί αυτό το μέσα είναι η καταστροφή του έξω.

Αν έστω και μια φορά νιώθαμε την ευθύνη των ίδιων μας των πράξεων, πόσο γρήγορα θα μπορούσαμε να βάλουμε τέλος σε όλους αυτούς τους πολέμους, σ’ αυτή τη φοβερή δυστυχία! Αλλά είμαστε αδιάφοροι.
Για να έχουμε ειρήνη πρέπει να είμαστε μέσα μας ειρηνικοί, θα πρέπει ν’ αγαπάμε…

Για να φέρετε ειρήνη στον κόσμο, θα πρέπει να γίνει μια επανάσταση μέσα στο κάθε άτομο, σ’ εσάς και σ’ εμένα.
Το να βασιζόμαστε σε άλλους είναι εντελώς μάταιο, δεν μπορούν να μας φέρουν άλλοι ειρήνη. Κανένας ηγέτης δεν πρόκειται να μας δώσει ειρήνη, καμιά κυβέρνηση, κανένας στρατός, καμιά χώρα.
Μπορεί να υπάρξει σωστή δράση μόνο όταν υπάρχει σωστή σκέψη και δεν υπάρχει σωστή σκέψη όταν δεν υπάρχει το “γνώθι σαυτόν” δηλαδή αυτογνωσία.

Για να σταματήσετε τον πόλεμο, πρέπει ν’ αρχίσετε να βάζετε τέλος στον πόλεμο μέσα σας.
Αν συνειδητοποιήσετε τον πόνο, αν δείτε την κατεπείγουσα ανάγκη για άμεση δράση και πάψετε ν’ αναβάλετε, τότε θα μεταμορφώσετε τον εαυτό σας.
Η ειρήνη θα έρθει μόνο όταν εσείς οι ίδιοι θα έχετε την ειρήνη μέσα σας, όταν εσείς οι ίδιοι θα έχετε ειρήνη με τον γείτονα σας”.

Η ερώτηση έγινε στη δεύτερη δημόσια ομιλία του στο Μπανγκαλόρ, στην Ινδία, στις 11 Ιουλίου 1948.

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

 

Read Full Post »

23112010464

– Ερώτηση: Δεν έχω κανένα ενδιαφέρον για τίποτα… μήπως θα έπρεπε να ασχοληθώ με κάποιο ωφέλιμο έργο;

-Κρισναμούρτι: Αν πλήττετε, γιατί πλήττετε;
Τι είναι αυτό που ονομάζουμε «πλήξη»;
Γιατί δεν ενδιαφέρεστε για τίποτα;
Θα πρέπει να υπάρχουν λόγοι και αιτίες που σας έκαναν αδιάφορο. Ίσως ο πόνος, διάφορες φυγές, πίστεις, ακατάπαυστη δράση να έκαναν το νου αδιάφορο και την καρδιά άκαμπτη…
Αλλά μπορούμε να βρούμε γιατί μέσα μας, ψυχολογικά, βρισκόμαστε σ’ αυτή την κατάσταση της απόλυτης πλήξης: έχουμε εξουθενωθεί συναισθηματικά και νοητικά, έχουμε δοκιμάσει τόσα πολλά πράγματα, τόσες πολλές απολαύσεις, τόσο πολλές διασκεδάσεις, τόσους πολλούς πειραματισμούς που καταντήσαμε νωθροί, βαριεστημένοι… έχουμε πάει από τη μια ικανοποίηση στην άλλη, από τον έναν ερεθισμό στον άλλο, μέχρι να φτάσουμε σ’ ένα σημείο όπου να έχουμε πραγματικά εξαντληθεί.

Τώρα: όταν το συνειδητοποιήσετε αυτό, μην πηγαίνετε πιο πέρα, ξεκουραστείτε για λίγο. Καθίστε ήσυχα. Αφήστε το νου να μαζέψει δυνάμεις μόνος του, μην τον πιέζετε.
Όπως το χώμα ανανεώνεται τον χειμώνα, έτσι και ο νους, όταν τον αφήνεις ήσυχο ανανεώνεται. Είναι όμως πολύ δύσκολο ν’ αφήσουμε το νου ήσυχο, να τον αφήσουμε, ύστερα απ΄όλα αυτά, να βρεθεί σε “αγρανάπαυση”, γιατί ο ίδιος ο νους θέλει κάτι να κάνει όλη την ώρα…

Και όταν φτάσεις στο σημείο εκείνο όπου αφήνεσαι πραγματικά να είσαι αυτό που είσαι- βαριεστημένος, κακότροπος, σιχαμερός, ή ότι άλλο είσαι- τότε υπάρχει μια πιθανότητα να το αντιμετωπίσεις χωρίς να προσπαθήσεις να ξεφύγεις. Και τι συμβαίνει όταν αποδέχεσαι αυτό που είσαι; Αν αποδεχτούμε αυτό που είμαστε, τότε βλέπουμε ότι εκείνο που μας φόβιζε, αυτό που ονομάζουμε “πλήξη”, αυτό που ονομάζουμε “απελπισία”, αυτό που ονομάζουμε “φόβο” έχει υποστεί μια πλήρη αλλαγή. Υπάρχει μια πλήρης μεταμόρφωση εκείνου που φοβόμαστε.

Να γιατί είναι σημαντικό, όπως σας είπα, να κατανοήσουμε τη διαδικασία της σκέψης μας, τους τρόπους που ακολουθεί. Τη γνώση του εαυτού μας δεν μπορούμε να την αποκτήσουμε μέσα από κανέναν άλλον, μέσα από κανένα βιβλίο, από καμιά εξομολόγηση, καμιά ψυχιατρική βοήθεια ή ψυχανάλυση. Πρέπει να το ανακαλύψεις εσύ ο ίδιος, γιατί είναι η δική σου ζωή… πρέπει να έχεις επίγνωση της συμπεριφοράς στις σχέσεις σου, στις σχέσεις με τα πράγματα, τους ανθρώπους, τη φύση και τις ιδέες…
Μέσα σ’ αυτές τις σχέσεις, που είναι ο καθρέπτης, αρχίζουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας, χωρίς δικαιολόγηση ή επίκριση.

(Η ερώτηση έγινε στην 4η δημόσια ομιλία στο Οχάι, στην Καλιφόρνια, στις 24 Ιουλίου 1949).

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

Σχέσεις…

 

.relationship_balance.

-Ερώτηση: Συχνά μιλάτε για σχέσεις. Τι σημαίνουν για σας;

-Κρισναμούρτι: Πρώτα απ’ όλα δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως το να ζεις απομονωμένος. “Ζω” σημαίνει “έχω σχέσεις” και χωρίς σχέσεις δεν υπάρχει ζωή.
Τι εννοούμε όταν λέμε “σχέσεις”;
Είναι μια αλληλένδετη πρόσκληση και ανταπόκριση ανάμεσα σε δυο ανθρώπους, ανάμεσα σε σένα και σε μένα, η πρόσκληση που μου κάνεις και την οποία δέχομαι ή απορρίπτω και το αντίθετο.
Η σχέση δυο ανθρώπων δημιουργεί την κοινωνία, η κοινωνία δεν είναι ανεξάρτητη από σένα και μένα… εσύ και εγώ με τη σχέση ανάμεσα μας δημιουργούμε τη μάζα, την ομάδα, την κοινωνία.
Σε τι βασίζεται γενικά αυτή η σχέση;
Δεν βασίζεται στην “αλληλεξάρτηση”, στην αμοιβαία βοήθεια;
Τουλάχιστον λέμε ότι είναι αμοιβαία βοήθεια, υποστήριξη κ.λ.π, αλλά στη πράξη, πέρα από τις λέξεις, πέρα από το συναισθηματικό κάλυμμα με το οποίο σκεπάζουμε ο ένας τον άλλο, σε τι βασίζεται;
Στην αμοιβαία ικανοποίηση, έτσι δεν είναι;
Αν δεν σου δίνω ευχαρίστηση, με ξεφορτώνεσαι. Αν σου δίνω με δέχεσαι, είτε ως σύζυγό σου, είτε ως γείτονα σου, είτε ως φίλο σου. Αυτό είναι γεγονός…

Τι είναι αυτό που ονομάζετε “οικογένεια”;
Προφανώς είναι μια σχέση οικειότητας, επικοινωνίας…
Σχέση σημαίνει επικοινωνία χωρίς φόβο, ελευθερία κατανόησης ενός από τον άλλον…
Έχετε επικοινωνία με τη γυναίκα σας με τον άνδρα σας; Iσως να έχετε στο σωματικό επίπεδο αλλά αυτό δεν είναι σχέση…
Η οικογένεια χρησιμεύει, επίσης, ως μέσο ικανοποίησης… επειδή οι άνθρωποι με κουράζουν, θέλω να πηγαίνω στο σπίτι μου για να βρίσκω την ησυχία μου… έτσι ψάχνουμε να βρούμε τη σχέση όπου θα υπάρχει αμοιβαία ικανοποίηση και όταν δεν τη βρίσκεις αλλάζεις σχέση. Και αν είσαι παντρεμένος, παίρνεις διαζύγιο ή μένεις μαζί με τον άλλον αλλά αναζητάς ικανοποίηση κι αλλού ή πάλι, περνάς από τη μια σχέση στην άλλη μέχρι να βρεις εκείνο που ζητάς, δηλαδή ικανοποίηση, ευχαρίστηση και μια αίσθηση  προστασίας και καλοπέρασης…
Και όταν εγώ αναζητώ ικανοποίηση και εσύ δεν μου τι δίνεις, φυσικά και θα υπάρξει σύγκρουση, γιατί και οι δυο ζητάμε ψυχολογικά ασφάλεια ο ένας από τον άλλον. Όταν αυτή η ασφάλεια γίνει αβέβαιη, αρχίζεις να ζηλεύεις, να γίνεσαι βίαιος, να γίνεσαι κτητικός κ.λ.π…..

Μιλάμε για αγάπη, μιλάμε για ευθύνη, για καθήκον, αλλά στη πραγματικότητα δεν υπάρχει αγάπη. Οι σχέσεις μας βασίζονται στην ικανοποίηση και το αποτέλεσμα το βλέπουμε στον σημερινό μας πολιτισμό…
Οι σχέσεις είναι στη πραγματικότητα μια διαδικασία αυτοαποκάλυψης, μια διαδικασία αυτογνωσίας… Επομένως οι σχέσεις έχουν πολύ μικρή σημασία όταν απλώς αναζητάμε σ’ αυτές αμοιβαία ικανοποίηση, αλλά έχουν εξαιρετική σημασία όταν είναι μέσο αυτοαποκάλυψης και αυτογνωσίας…
Όταν αγαπάς αληθινά,  δίνεις αληθινά τον εαυτό σου χωρίς να περιμένεις ανταπόδοση… όταν υπάρχει τέτοια αγάπη, τότε είναι κάτι θαυμάσιο. Σε μια τέτοια αγάπη δεν υπάρχει προστριβή, δεν υπάρχει ο ένας και ο άλλος, υπάρχει πλήρης ενότητα. Είναι μια κατάσταση ενοποίησης, μια ολοκληρωμένη ύπαρξη…

Η αγάπη είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα που υπάρχουν για να κατανοήσει κανείς. Δεν μπορεί να προέλθει από λογική ανάγκη, δεν μπορεί να κατασκευαστεί με διάφορα μέσα και με διάφορους μεθόδους και πειθαρχίες. Είναι μια κατάσταση του ¨είναι”, όταν οι δραστηριότητες του “εγώ” έχουν σταματήσει…
Για να κατανοήσουμε τις σχέσεις μας, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πρώτα απ’ όλα “εκείνο που είναι”, αυτό που πραγματικά συμβαίνει στη ζωή μας…

Αληθινές σχέσεις μπορούν να υπάρξουν μόνο όταν υπάρχει αγάπη. Αλλά η αγάπη δεν είναι η αναζήτηση ικανοποίησης. Αγάπη υπάρχει μόνο όταν ξεχνάμε τον εαυτό μας, όταν υπάρχει πλήρης επικοινωνία όχι με έναν ή δυο, αλλά επικοινωνία με ό,τι το πιο υψηλό. Και αυτό μπορεί να συμβεί όταν ξεχαστεί ο εαυτός.

Κρισναμούρτι «Η χαρά της ελευθερίας» μετάφρ.Ν.Πιλάβιος , εκδ.Καστανιώτη

Read Full Post »

Older Posts »

Αρέσει σε %d bloggers: